Đòi hỏi đầu tiên của việc canh tân Giáo hội trong thời đại chúng ta

0
544

Jeffrey A. Mirus

Giáo hội Công giáo thường được gọi là “Giáo hội của mọi người”, vì một lý do rất cơ bản: Giáo hội không đại diện cho một nhóm thiểu số, một quốc gia hoặc một tầng lớp xã hội đặc thù nào. Sự gắn kết các thành viên trong Giáo hội Công giáo không đặt trên nền tảng của việc khuyến khích người “giống như chúng tôi” gia nhập, và không gạt bỏ những người “khác biệt”. Nhưng điều gì phân biệt những người chấp nhận giáo huấn của Giáo hội và những người không chấp nhận?

Ít nhất là ở Tây phương, chúng ta sống trong một Giáo hội rất bảo thủ, điều này khiến mọi người cảm thấy không thoải mái. Thật vậy, thánh Phaolô đã kiên quyết rằng các thành viên Giáo hội không bao giờ được làm cho ai cảm thấy không thoải mái dù họ là nam hay nữ, giàu hay nghèo, nô lệ hay tự do, Do Thái hay Hy Lạp: Vì “tất cả chúng ta đều là một trong Chúa Giêsu Kitô” (Gl 3, 28). Nhưng trong một lá thư khác, thánh Phaolô bày tỏ quan điểm rất khác về những người khác biệt về tâm linh và luân lý:

Thế mà anh em lại còn kiêu ngạo! Trong thư đã gửi cho anh em, tôi có viết là đừng đi lại với những kẻ dâm đãng. Tôi không có ý nói chung về mọi người dâm đãng ở thế gian này, hay về mọi kẻ tham lam trộm cắp, hoặc mọi kẻ thờ ngẫu tượng, vì nếu vậy, anh em phải ra khỏi thế gian ! Không, khi viết thế, tôi muốn nói với anh em là đừng đi lại với kẻ nào mang danh là người anh em mà cứ dâm đãng, tham lam, thờ ngẫu tượng, quen chửi bới, say sưa rượu chè hoặc trộm cắp; anh em cũng phải tránh đừng ăn uống với con người như thế. Thật vậy, xét xử người ngoài đâu phải là chuyện của tôi. Còn người trong đạo, anh em không được xét xử hay sao? Người ngoài, chính Thiên Chúa sẽ xét xử. “Hãy khử trừ sự gian ác, không cho tồn tại giữa anh em”. (1 Cr 5)

Tinh thần này hiện ở đâu trong thời đại của chúng ta? Ngay cả các nhà lãnh đạo Công giáo dường như chỉ quan tâm đến việc làm cho mọi người cảm thấy thoải mái trong Giáo hội hơn là kiên định với một cam kết thiêng liêng và luân lý thực sự với Chúa Giêsu Kitô. Đây là lý do tại sao chúng ta luôn được yêu cầu không được lên án, mặc dù Thánh Phaolô đã hướng dẫn chúng ta phải phân biệt rõ ràng điều thiện và điều ác. Đồng thời đây là lý do tại sao, trong đại đa số các giáo phận và giáo xứ Công giáo, chúng ta hiếm khi nghe thấy bất kỳ lời cảnh báo nào chống lại lối sống vô luân vốn được biện minh và thậm chí được ca ngợi bởi nền văn hóa chủ đạo, nhưng đã bị Chúa Kitô lên án.

“Tất cả đều được chào đón” đã đi vào thánh ca. “Tất cả đều được chào đón ở đây.” Nhưng trong thực tế điều đó không đúng. Chỉ những tội nhân sám hối mới được đón nhận. Những người cứ nhất định cho rằng các giáo huấn của Giáo hội Chúa Kitô là sai, những người gọi điều ác là tốt và sống theo điều đó, đang thực sự phạm phải một biến thể của “tội chống lại Chúa Thánh Thần”. Chính Chúa Giêsu đã nói rõ ràng rằng tội này không thể tha thứ được (x. Mc 3,28-30; Mt 12,31-32). Ngài nói điều này bởi vì những người Pharisêu đã buộc tội Ngài làm việc dựa trên quyền lực của ma quỷ; nghĩa là họ nói cái tốt là xấu, cái xấu là tốt. Ngay cả những người trong Giáo hội cũng thường phạm chính tội đó một cách đáng kinh ngạc, những người này gọi điều Giáo hội dạy là điều xấu và điều Giáo hội lên án là điều tốt.

Lý do tội này không thể tha thứ được hết sức đơn giản: Nó khiến tội nhân không có ân sủng và khiến người đó không thể sám hối và tin vào Tin Mừng (Mc 1,15). Không ăn năn sám hối thì không có niềm hy vọng.

Canh tân Giáo hội, một trò chơi nguy hiểm

Rõ ràng, các thành viên trong Giáo hội có khuynh hướng bày tỏ một sự phản đối yếu ớt đối với những tội lỗi tràn lan và được tôn vinh trong nền văn hóa chủ đạo vốn dĩ làm phát sinh những tội lỗi ấy. Người Công giáo bị ràng buộc về văn hóa là lý do chính khiến cho Giáo hội luôn cần cải cách. Điều đó cũng giống như việc các giám mục vướng vào sự giàu sang vật chất và quyền lực thế tục trong thời Trung Cổ, hay sự lệch lạc tính dục trầm trọng trong thời đại hiện nay. Để diễn giải bài viết của Douglas Farrow trong First Things, trong một vài trường hợp, khi gặp phải một tội nhân từ chối sửa đổi, thì cũng cần phải nói rằng “tôi không thể làm gì hơn với sự ngộ nhận của bạn” (to hell with accompaniment). Hoặc như thánh Phaolô đã nói đến điều đó ở một phần khác trong chương mà tôi đã trích dẫn ở trên: “Trong một buổi họp của anh em, ở đó có tôi hiện diện bằng tinh thần, nhân danh Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, và với quyền năng của Người, chúng ta phải nộp con người đó cho Xatan, để phần xác nó bị huỷ diệt, còn phần hồn được cứu thoát trong Ngày của Chúa.” (1 Cr 5,4-5).

Thay vào đó, Giáo hội Công giáo hiện nay của chúng ta khuyến khích quá thường xuyên – thậm chí ở mức độ cao nhất – việc “tỏ lòng thương xót” bằng cách từ chối nói lên sự thật với hy vọng rằng, nếu chúng ta chỉ có thể giữ những người cứ nhất định hiểu thánh ý Thiên Chúa theo một cách khác trong một khoảng thời gian đủ lâu, thì một trong hai điều sẽ xảy ra: Hoặc là một sự hiểu biết nào đó lớn hơn về “những lý tưởng” của Thiên Chúa sẽ phần nào tác động đến họ, hoặc Giáo hội sẽ loại bỏ vấn đề bằng cách thay đổi giáo huấn của mình. Trong khi đó, thật đáng tiếc, Giáo hội (các thành viên của Giáo hội) liên tục thất bại trong việc làm chứng tá, và cứ thế tiếp tục suy yếu – tan rã nhanh chóng qua việc liên tục tìm kiếm chính mình, hay nói theo một lối diễn đạt cũ là  “gậy ông đập lưng ông”.

Khi mọi thứ đều thất bại

Khi mọi thứ đều thất bại (và mọi thứ gần như chắc chắn đã thất bại), người Công giáo cần trở lại đường lối của Chúa Kitô. Điều này liên quan đến ba đặc tính cơ bản mà Giáo hội luôn bỏ qua khi gặp nguy hiểm. Chúng ta buộc phải:

      • Phân biệt rõ ràng giữa những tội nhân sa ngã và những tội nhân không chịu hoán cải. Đối với nhóm người đầu tiên, dù cho họ đầy tội lỗi, họ vẫn là thành phần tạo nên Giáo hội. Họ chấp nhận những gì Giáo hội dạy, dù ít hay nhiều thì họ vẫn luôn luôn cố gắng để được thăng tiến trong sự vâng phục thánh ý Thiên Chúa, và họ có thể được hưởng rất nhiều phúc lợi với tư cách là thành viên của Giáo hội. Tuy nhiên, đối với nhóm người thứ hai, họ là những tội nhân không chấp nhận và từ chối tuân phục, do đó họ không được lợi gì.
      • Nhận ra sự khác biệt giữa việc đón nhận người sám hối và dung túng những người không sám hối. Sứ mệnh của Chúa Kitô và Giáo hội của Ngài chính là ban ơn cứu chuộc bằng việc đón nhận người sám hối. Dung túng những ai từ chối thừa nhận nhu cầu được tha thứ của họ luôn làm suy yếu sứ mệnh đó, vì nó làm cho Lời của Thiên Chúa bị nhạo báng.
      • Hiểu rõ sự khác biệt hoàn toàn giữa lòng bác ái với “sự tế nhị”. Bác ái – nghĩa là yêu thương – là mong muốn điều tốt đẹp cho người khác; điều đó đòi hỏi chúng ta phải biết sự thật để có thể giúp người khác từ bỏ tất cả những sở hữu phù hoa hư ảo đang bị hạ thấp giá trị một cách nặng nề, và giúp họ trở thành hối nhân. “Tế nhị” chỉ đơn thuần là làm cho người khác thoải mái, điều này rất đỗi bình thường với tất cả chúng ta, nhưng nó lại hoàn toàn trái ngược với những gì chúng ta cần phải làm.

Bác ái bắt nguồn từ lòng dũng cảm; “tế nhị” thì xuất phát từ sự hèn nhát. Bác ái mang đến món quà quý giá tuy nhiên đó lại là thử thách khó khăn của lòng thương xót, là sự chấp nhận đòi hỏi sự thống hối ăn năn. “Tế nhị” phá hủy lòng thương xót bằng cách lẫn lộn lòng thương xót với sự thoải mái thế gian. Nó làm xói mòn tình yêu của chúng ta đối với Chúa Kitô bằng cách định nghĩa lại rằng, Ngài phải giống chúng ta hơn – và hãy tin ở tôi, chúng ta kém đáng yêu hơn nhiều. Điều chúng ta cần là “có” thì phải nói “có”, “không” thì phải nói “không” (Gc 5,12). Chỉ có những người ương ương mới nói có là không và không là có theo sự thuận tiện. Đây là sự cải tổ cẩn thiết cho Giáo hội trong thời đại của chúng ta; và Giáo hội cần phải liều lĩnh để làm việc đó.

Như thánh Phêrô đã cảnh báo về “các ngôn sứ giả”, ở cuối chương hai, chương cao điểm trong bức thư thứ hai của ngài. Ngài viết, “Họ hứa hẹn tự do, nhưng chính họ lại là nô lệ cho lối sống dẫn đến hư vong”. Rồi thánh nhân nói tiếp: Điều đó đã xảy ra với họ thật đúng với câu ngạn ngữ sau: Chó mửa ra, chó liền ăn lại; heo tắm xong, heo nhảy vào bùn. Đường lối của Giáo hội trong thời đại của chúng ta không thể cứ tiếp tục là đường lối từ chối sự đòi hỏi một lòng khát khao được biến đổi trong Chúa Kitô. Các thành viên của Giáo hội phải học lại cách loại trừ những kẻ từ chối đáp lại lòng thương xót của Thiên Chúa, kẻo họ làm vấy bẩn Tin Mừng và làm hư hỏng công trình của Thiên Chúa ở chính nguồn mạch của nó.

(Trích Mệnh lệnh canh tân, các bài viết về việc canh tân Giáo hội

Nhóm dịch thuật Durando chuyển ngữ)