Ký sự truyền giáo 17

Cha Phaolô Nguyễn Văn Bình, CM.

(Truyền giáo tại Papua New Guinea)

RỰC RỠ SẮC MÀU LỄ HỘI QUỐC KHÁNH PAPUA NEW GUINEA

Ngày 16 tháng 9, Papua New Guinea hân hoan mừng ngày Quốc khánh. Từ thành phố đến các vùng đảo xa xôi, người dân cùng nhau thể hiện niềm tự hào về đất nước và những truyền thống văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Trong ngày hội ấy, những chiếc áo nhiều màu sắc, những chiếc váy truyền thống, những khuôn mặt được vẽ công phu và các món trang sức độc đáo đã tạo nên một bức tranh văn hóa đầy sức sống.

Những chiếc áo kể câu chuyện văn hóa

Điều đầu tiên thu hút ánh nhìn của tôi là những bộ trang phục mà người dân mặc trong ngày lễ. Bên cạnh những bộ váy truyền thống được làm từ sợi cây, lá và vật liệu tự nhiên, nhiều người còn mặc áo thun có màu sắc rực rỡ, kết hợp với các hoa văn và hình ảnh mang dấu ấn của Papua New Guinea.

Có người mặc áo mang màu cờ tổ quốc, có người sử dụng các họa tiết thể hiện cộng đồng hoặc truyền thống địa phương. Những chiếc áo ấy không đơn thuần là trang phục mặc trong ngày hội, mà còn thể hiện niềm tự hào về quê hương và bản sắc của người mặc.

Ở những vùng có truyền thống văn hóa riêng, người dân thường kết hợp áo hiện đại với váy, vòng cổ, lông chim và các vật trang sức truyền thống. Sự kết hợp ấy tạo nên một vẻ đẹp đặc biệt: vừa gần gũi với cuộc sống hôm nay, vừa giữ được nét văn hóa của cha ông.

Những chiếc váy và đồ trang sức truyền thống

Trong các lễ hội Papua New Guinea, váy truyền thống là một phần không thể thiếu trong nhiều màn trình diễn văn hóa. Một số loại váy được làm từ sợi cây, lá hoặc vật liệu tự nhiên, được bện và sắp xếp thành nhiều lớp. Khi người dân bước đi hoặc nhảy múa, những sợi váy chuyển động theo từng bước chân, tạo nên sự sinh động và mềm mại.

Bên cạnh váy, những vòng cổ làm từ vỏ sò, hạt cây, vỏ ốc và các vật liệu tự nhiên cũng được sử dụng rất phổ biến. Có người đeo một vòng, có người đeo nhiều lớp vòng cổ, tạo thành những chuỗi trang sức lớn trước ngực.

Nhìn vào người phụ nữ trong bức ảnh, tôi đặc biệt chú ý đến những chiếc vòng cổ bằng vỏ sò màu trắng. Chúng được kết hợp với các hạt có màu sắc tự nhiên, kéo dài từ cổ xuống ngực. Trên đầu, chị đội một vòng trang trí bằng sợi tự nhiên, gắn thêm vỏ sò và lông chim. Những chi tiết nhỏ ấy cho thấy sự khéo léo và công phu trong việc chuẩn bị trang phục lễ hội.

Mỗi vùng đất, mỗi cộng đồng có thể có cách ăn mặc và trang trí khác nhau. Chính sự đa dạng ấy làm cho văn hóa Papua New Guinea trở nên phong phú và đáng trân trọng.

Khuôn mặt được vẽ bằng những màu sắc đặc biệt

Một trong những điều khiến tôi ấn tượng nhất là cách người dân vẽ lên khuôn mặt trong những ngày lễ hội. Ở Papua New Guinea, việc trang trí gương mặt có thể gắn liền với truyền thống, nghi lễ, biểu diễn văn hóa hoặc niềm tự hào của cộng đồng.

Những màu sắc được sử dụng rất đa dạng, chẳng hạn như đỏ, đen, trắng, vàng và xanh lá cây. Người ta có thể vẽ từng phần trên khuôn mặt hoặc tạo thành những đường nét và hoa văn riêng biệt.

Trong bức ảnh, người phụ nữ có khuôn mặt được vẽ bằng ba màu nổi bật: đỏ ở vùng trán, xanh lá cây quanh mũi và má, còn phần miệng và cằm được phủ màu đen. Những màu sắc tương phản làm gương mặt trở nên mạnh mẽ và thu hút ánh nhìn.

Mái tóc của chị được tết thành nhiều bím nhỏ. Trên đầu là những chiếc lông chim được sắp xếp cùng vỏ sò và các sợi trang trí. Đôi hoa tai nhỏ hình thánh giá cũng tạo nên một chi tiết đặc biệt trong tổng thể trang phục.

Khi nhìn những khuôn mặt được trang điểm như thế, tôi hiểu rằng lễ hội không chỉ là dịp để vui chơi. Đó còn là thời gian để người dân thể hiện sự sáng tạo, gìn giữ truyền thống và giới thiệu nét đẹp văn hóa của mình.

Tuy nhiên, mỗi kiểu vẽ mặt có thể mang ý nghĩa khác nhau tùy theo vùng đất và cộng đồng. Vì vậy, chúng ta cần tôn trọng và tìm hiểu ý nghĩa thực sự của từng kiểu trang điểm, thay vì tự gán cho chúng một ý nghĩa chung.

Tiếng trống, điệu múa và niềm vui đoàn kết

Khi những người tham dự đã chuẩn bị trang phục, không khí lễ hội càng trở nên sôi động với tiếng trống, tiếng hát và những điệu múa truyền thống. Người dân tụ họp thành từng nhóm, cùng nhau trình diễn những nét văn hóa đặc trưng của mình.

Có những điệu múa mạnh mẽ, thể hiện tinh thần và sức sống của cộng đồng. Có những điệu múa nhẹ nhàng hơn, được thực hiện trong bầu khí vui tươi và thân thiện. Trẻ em, người trẻ và người lớn đều có thể tham gia, mỗi người góp phần tạo nên niềm vui chung.

Trong những khoảnh khắc ấy, trang phục, màu sắc khuôn mặt và điệu múa hòa quyện với nhau. Người ta không chỉ nhìn thấy vẻ đẹp bên ngoài, mà còn cảm nhận được sự gắn kết giữa con người với văn hóa và quê hương.

Đối với tôi, đây là một nét đẹp đáng quý của ngày Quốc khánh. Mỗi người có thể mang một trang phục khác nhau, nói một ngôn ngữ khác nhau và có truyền thống riêng, nhưng tất cả cùng chia sẻ niềm vui của một đất nước.

Một bài học nhỏ giữa hành trình truyền giáo

Sống và phục vụ tại Papua New Guinea, tôi có cơ hội gặp gỡ nhiều cộng đồng, tìm hiểu đời sống và lắng nghe những câu chuyện của người dân. Những lễ hội như thế giúp tôi hiểu hơn rằng văn hóa là một phần quan trọng trong cuộc sống của mỗi người.

Người truyền giáo không chỉ đến để giảng dạy, mà còn cần biết lắng nghe, học hỏi và tôn trọng những giá trị tốt đẹp của người dân địa phương. Khi chúng ta biết trân trọng văn hóa của nhau, chúng ta có thể xây dựng tình thân ái và sự hiệp nhất trong cộng đồng.

Tin Mừng mời gọi chúng ta nhìn nhận mỗi người như một người con quý giá của Thiên Chúa. Sự khác biệt về màu da, trang phục, ngôn ngữ và phong tục không làm giảm đi phẩm giá của bất kỳ ai.

Ngày Quốc khánh rồi sẽ qua. Những bộ váy sẽ được cất đi, những khuôn mặt sẽ trở lại bình thường, tiếng trống sẽ dần lắng xuống. Nhưng niềm tự hào, niềm vui và tình đoàn kết mà ngày hội mang đến vẫn có thể tiếp tục sống trong lòng mỗi người.

Giữa những màu sắc rực rỡ của Papua New Guinea, tôi nhận ra vẻ đẹp không chỉ nằm trên chiếc áo, chiếc váy hay khuôn mặt được vẽ trang trí, mà còn nằm trong chính con người, văn hóa và tình yêu quê hương của họ.

Đó là điều tôi muốn lưu giữ qua ký sự này: một ngày Quốc khánh đầy màu sắc, một nền văn hóa phong phú và những con người đang cùng nhau gìn giữ vẻ đẹp của quê hương mình.

NHỮNG NGÀY TRÊN TÀU

Sau những ngày chờ đợi ở Alotau, cuối cùng tôi cũng lên được tàu trở về Kiriwina. Từ sáng tôi đã có mặt ở bến, cùng với những vật dụng và đồ ăn đã chuẩn bị cho lễ kính Thánh Vinh Sơn Phaolô.

Tôi còn mang theo chiếc xe máy và một bình ga. Tôi nghĩ đơn giản rằng mang được những gì cần thiết về đảo thì sẽ thuận tiện hơn cho công việc sau này. Nhưng đến khoảng bảy giờ tối, khi mọi người bắt đầu sắp xếp hàng hóa lên tàu, họ nói tàu đã quá nặng, không thể chở thêm xe máy và bình ga.

Lúc ấy tôi thật sự lo. Sau cả ngày chờ đợi, đến giờ lên tàu lại gặp chuyện này. Tôi cứ nghĩ: Nếu không có chỗ gửi thì biết làm sao?

May mắn là tôi có thể gửi chiếc xe máy và bình ga tại Tòa Giám mục. Tôi để lại hai thứ đó, còn những vật dụng và đồ ăn cần thiết cho lễ Thánh Vinh Sơn Phaolô thì mang theo lên tàu.

Tàu rời bến khi trời đã tối. Tôi ngồi trên tàu, nhìn ánh đèn của Alotau mỗi lúc một xa. Cả ngày chờ đợi khiến người rất mệt, nhưng trong lòng vẫn chưa thể hoàn toàn yên tâm. Chặng đường về Kiriwina còn dài.

Những ngày trên tàu trôi qua khá chậm. Ban ngày thì ngồi, nằm nghỉ, ăn uống rồi lại nhìn biển. Tàu chở nhiều người và hàng hóa nên mọi thứ khá chật chội. Khi biển động, tàu lắc mạnh. Có lúc chỉ muốn nằm yên một chỗ cho qua cơn sóng.

Ban đêm lại càng khó ngủ. Tiếng máy tàu cứ chạy đều đều, tiếng sóng đập vào thân tàu. Có lúc đang ngủ phải thức dậy vì tàu lắc mạnh. Người mệt nhưng vẫn phải cố gắng nghỉ để có sức cho những ngày tiếp theo.

Trong những lúc nằm trên tàu như vậy, tôi lại nghĩ đến công việc ở Kiriwina. Những gì cần chuẩn bị cho lễ Thánh Vinh Sơn Phaolô, những người đang chờ đợi, những nơi tôi cần trở về. Chỉ mong chuyến đi được bình an và sớm đến nơi.

Đi tàu nhiều ngày mới thấy biển thật rộng. Có những lúc nhìn mãi cũng chỉ thấy nước và trời. Mình ở giữa biển, không thể làm gì ngoài việc chờ con tàu đi tiếp.

Tôi cũng nhận ra rằng đi truyền giáo ở những nơi xa xôi là như thế. Có những việc tưởng như rất đơn giản nhưng lại không dễ dàng. Muốn đi cũng phải chờ tàu. Muốn mang theo đồ đạc cũng phải tùy vào sức chở của tàu. Có những thứ phải bỏ lại, có những thứ phải tìm cách gửi đi.

Nhưng rồi mọi chuyện cũng phải tiếp tục.

Tôi cứ đi từng chặng một, lo từng việc một và phó thác những điều còn lại cho Chúa.

Trên con tàu giữa biển, tôi chỉ cầu nguyện thật đơn sơ:

“Lạy Chúa, xin gìn giữ chúng con được bình an và đưa chúng con về đến nơi.”

Và tôi tiếp tục chờ. Chờ một ngày mới, chờ nhìn thấy đất liền, chờ được đặt chân trở lại Kiriwina, nơi công việc và những người thân quen đang đợi tôi.