Chúa nhật thứ I Mùa Chay  – Năm A

Một hành trình mới

Đại ý các bài đọc

Bài đọc I: Trong Bài đọc thứ nhất từ ​​Sách Sáng Thế (2:7-9; 3:1-7), chúng ta nghe về cách tội lỗi xâm nhập vào thế gian qua ông bà nguyên tổ A-đam và Ê-va. Hai ông bà đã sống trong một thiên đường, nơi họ có mọi thứ, kể cả sự gần gũi với Thiên Chúa; nhưng sự kiêu ngạo đã cản trở họ, và họ đã không vâng theo mệnh lệnh trực tiếp của Thiên Chúa: “Rắn nói với người đàn bà, chẳng chết chóc gì đâu! (Mt 3, 4). Sự bất tuân với thánh ý Chúa đã làm thay đổi cuộc sống của hai ông bà theo hướng tiêu cực và đã làm cho toàn thể nhân loại cũng ảnh hưởng bởi tội đó.

Bài đọc II: Bài đọc thứ hai trích từ Thư của Thánh Phaolô gửi tín hữu Rôma (5:12-19). Trong đoạn này, Thánh Phaolô so sánh cách tội lỗi xâm nhập vào thế gian qua sự sa ngã của người nam và người nữ đầu tiên với sự đền bù đến từ cái chết và sự phục sinh của Đức Giêsu. Sự kiện đầu tiên giam cầm toàn thể nhân loại về mặt thiêng liêng. Sự kiện thứ hai giải phóng tất cả những ai tin và sống theo giáo huấn của Chúa Giêsu Kitô và Giáo Hội của Ngài: “thì nhờ một người duy nhất đã vâng lời Thiên Chúa, muôn người cũng sẽ thành người công chính” (Rm 5, 19).

Bài Tin Mừng: Bài đọc Tin Mừng được trích từ Tin Mừng theo Thánh Mátthêu (4:1-11). Trong đoạn này, chúng ta nghe câu chuyện quen thuộc về việc Chúa Giêsu bị cám dỗ trong sa mạc sau 40 ngày ăn chay ròng rã.

Vài gợi ý suy niệm

Trong một thế giới bận rộn và đôi khi thờ ơ về đời sống đạo, thì đối với nhiều Kitô, dường như hôm nay mới là khởi đầu Mùa Chay, chứ không phải là thứ Tư lễ Tro đã diễn ra. Đây là một điểm rất thực tế trong đời sống đức tin của nhiều anh chị em Kitô hữu ở trong giáo hội. Đồng thời Mùa Chay cũng không được hiểu như một mùa riêng biệt và tách rời với lễ Phục Sinh. Nhưng thực ra đó là phần đầu cho cả một tiến trình trọn vẹn trong cuộc khổ nạn và Phục sinh của Chúa, từ khởi đầu Mùa Chay cho đến lễ phục sinh và thậm chí kéo dài đến lễ Hiện Xuống để thấy được sự sống mới trong Chúa Giêsu Kitô.

Có ba chiều kích nổi bật trong Mùa Chay mà mỗi người Kitô hữu đều được nhắc nhớ khi Mùa Chay về, đó là cầu nguyện, ăn chay và làm việc bác ái. Trong sứ điệp Mùa chay năm nay, Đức Giáo hoàng Leo đã mời gọi mỗi người Kitô hữu trong Giáo hội cũng hãy sống tâm tình đó. Nhưng đồng thời ngài đưa ra cách cụ thể bằng ba cách lối đó là lắng nghe, ăn chay và cùng nhau. Lắng nghe cũng là một chiều kích của cầu nguyện, lắng nghe để nhận ra tiếng Chúa nói với mỗi người và tiếng kêu khóc của người nghèo. Ăn chay để làm cho bản thân bớt đi những khát khao về vật chất thể lý và hướng về nội tâm hơn. Và cùng nhau cũng là một dấu chỉ của sự hiệp thông huynh đệ, hay sự chia sẻ để nhờ đó, chúng ta thực thi đức bác ái của mình.

Nhưng điều đầu tiên hết chúng ta thấy, ma quỷ đã luôn bắt đầu việc cám dỗ của mình bằng câu: “Nếu ông là Con Thiên Chúa” (Mt 4, 3), để muốn gây một gương xấu cho người khác thấy việc Đức Giêsu đã không vâng lời Thiên Chúa Cha, nếu Ngài rơi vào cái bẫy của chúng. Thế nhưng, Chúa Giêsu đã đáp trả lại các cám dỗ bằng sự khiêm tốn, trung tín và vâng phục, chấp nhận những điều kiện trong thân phận con người hơn là làm theo ý riêng mình.

Điều này là một gợi ý quan trọng cho mỗi người Kitô hữu, vì đôi khi chúng ta cũng sẽ dễ dàng sống trong cái danh phận Kitô hữu của mình, với những thực hành cơ bản như tham dự thánh lế, lãnh nhận bí tích, cầu nguyện … và nghĩ thế là đủ, nhưng thực ra điều đó chưa đủ. Vì cam kết sống tất cả điều đó từ khi lãnh nhận bí tích rửa tội thì nó sẽ kéo dài suốt đời và ở mọi nơi. Cho nên người môn đệ của Chúa là người được mời gọi trung thành với các cam kết đó. Mỗi khi chúng ta từ chối hay đi ngược lại với các cam kết đức tin để sống theo ý Chúa là chúng ta đang làm lỏng lẻo đi bản chất người môn đệ của mình.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, cơn cám dỗ đầu tiên mà Đức Giêsu trải qua là cơn cám dỗ về đói khát thể lý, khi bị cám dỗ biến đá thành bánh. Thế nhưng, đó không phải là cơn cám dỗ đơn thuần về nhu cầu thế lý, mà căn bản là về nhu cầu thiêng liêng. Và một trong các nhu cầu đó, là lắng nghe Lời Chúa. Người ta cần sống với Lời Chúa, để Lời Chúa nuôi dưỡng mình. Khi lắng nghe Lời Chúa, người ta sẽ biết và làm theo thánh ý Chúa hơn là làm theo ý riêng và những nhu cầu của mình.

Một chiều kích khác của điều này cách cụ thể, cũng chính trng thông điệp Mùa Chay năm nay, Đức Giáo hoàng Leo đã nhấn mạnh về chiều kích lắng nghe Lời Chúa này như một hành vi của sự hoán cải: “Tương tự như vậy, các giáo xứ, gia đình, hội đoàn và cộng đoàn tu trì được mời gọi bước đi chung trong Mùa Chay, để việc lắng nghe Lời Chúa – cũng như tiếng kêu của người nghèo và của trái đất – trở thành hình thái của đời sống chung, còn việc ăn chay nâng đỡ một sự sám hối thực sự.” (Sứ điệp Mùa Chay 2026 của ĐGH Leo XIV).

Nghĩa là nhờ sự lắng nghe này, mà người Kitô hữu có thể nhận ra con đường hoán cải của mình, cần đổi mới tâm hồn, cách nghĩ và trong các mối tương quan. Đó là sự hoán cải không chỉ mang tính cách cá nhân, mà cả mang chiều kích tập thể. Mỗi người cần nhìn trong mối tương quan với người khác để hoán cải và xây dựng lại mối tương quan. Có như thế, sự hoán cải đó mới dẫn đến sự biến đổi thực sự và người ta chỉ có thể làm được điều này khi luôn biết lắng nghe Lời Chúa và làm theo ý Ngài, thay vì ý mình. Đó chính là sự hoán cải.

Cơn cám dỗ kế tiếp mà Chúa Giêsu đã trải qua là về sở hữu và điều hành vương quốc thế gian mà ma quỷ đã đưa ra cho Chúa Giêsu. Ma quỷ đã vẽ vời những điều tốt đẹp mà điều này có thể mang lại khi Chúa Giêsu chịu thờ lạy Satan. Đây là một cơn cám dỗ về các giá trị trần thế mà mỗi người Kitô hữu đều dễ dàng gặp phải trong đời sống hằng ngày và nếu không tỉnh thức, người ta dễ dàng để cho các gía trị này hướng dẫn đời sống của mình. Không những thế, nếu không biết nhận ra và từ chỗi các giá trị trần thế mà không ích lợi cho linh hồn, người ta dễ dàng để cho các thần tượng khác được dựng nên trong tâm hồn mình và chỉ theo đuổi để phục lụy nó và như vậy họ đang đi xa Chúa từng ngày và tới lúc sẽ từ chối để làm theo ý Chúa.

Nhìn vào thế giới ngày nay, chúng ta sẽ dễ dàng nhận ra điều này đang diễn ra trong Giáo hội. Một trong những điều ấy là người ta đang tìm cách để giảm nhẹ đi những lời dạy của Giáo hội về các gia trị của Tin Mừng và muốn Giáo hội làm theo ý của họ nhân danh dân chủ hay quyền lợi nào đó. Chẳng hạn về việc cho phép phá thai, cho phép hôn nhân đồng tính, hay chúc lành cho các cặp đồng tính, phong chức cho phụ nữ…..và nhiều đòi hỏi khác đi ngược lại với giáo huấn của Tin Mừng.

Vi thế, trong Mùa Chay thánh này, cùng với ba phương thức thông thường là ăn chay, cầu nguyện và làm việc bố thí, mỗi người Kitô hữu được mời gọi hoán cải và canh tân đời sống của mình trong các chiều kích khác nhau. Chính ba chiều kích này sẽ giúp chúng ta sống tốt tương quan với chính bản thân mình, với Thiên Chúa và với tha nhân. Xin Chúa cho chúng ta có những quyết tâm cụ thể để sống tốt hơn và được thay đổi trong Mùa Chay thánh này.

Lm Phêrô Phạm Minh Triều, CM