Chúa nhật Lễ Thánh Gia Thất- Năm A

Trách nhiệm của Gia đình

Đại ý các bài đọc

Bài đọc I: Bài đọc thứ nhất được trích từ Sách Huấn Ca (3:2-6, 12-14). Tác giả, vị hiền triết Sirach, đã cho chúng ta thấy hình mẫu gia đình lý tưởng, với tất cả trách nhiệm, vinh dự và quyền lợi được dành cho mỗi thành viên. Trong xã hội hiện đại, chúng ta có xu hướng bỏ qua trách nhiệm mà mỗi thành viên trong gia đình phải gánh vác đối với tất cả các thành viên khác, bất kể tuổi tác. Đó là lý do tại sao có rất nhiều gia đình tan vỡ. Họ không đoàn kết lại với nhau.

Bài đọc II: Bài đọc thứ hai được trích từ Thư của Thánh Phaolô gửi tín hữu Cô-lô-sê (3:12-21). Trong đoạn này, Thánh Phaolô trình bày những suy nghĩ của ngài về đời sống gia đình lý tưởng, điều mà ngày nay vẫn đúng như vậy. Xin hãy dành chút thời gian để lắng nghe điều mà Thánh Phaolô thực sự muốn nói: Nếu chúng ta thực sự là Kitô hữu, với Chúa Kitô sống trong mỗi người, thì quyền cai quản, hay trách nhiệm đối với, nên là vấn đề “yêu thương người lân cận”; không chỉ trong gia đình mà còn đối với mọi người. Trong lối sống ngày nay, việc nuôi dạy con cái đã đủ khó khăn rồi, trừ khi mỗi người đều gánh vác trách nhiệm của mình: “Người làm vợ hãy phục tùng chồng, như thế mới xứng đáng là người thuộc về Chúa. Người làm chồng hãy yêu thương chứ đừng cay nghiệt với vợ. Kẻ làm con hãy vâng lời cha mẹ trong mọi sự, vì đó là điều đẹp lòng Chúa” (Cl 3, 18-19).

Bài Tin Mừng: trích từ Tin Mừng theo Thánh Mátthêu (2:13-15, 19-23) và là câu chuyện quen thuộc về cuộc chạy trốn sang Ai Cập, nơi Thánh Giuse được cảnh báo trong giấc mơ về nguy hiểm mà hài nhi Giêsu đang gặp phải từ Hêrođê tàn ác, kẻ muốn giết tất cả các bé trai mới sinh để bảo vệ vị trí của mình làm vua Israel.

Vài gợi ý suy niệm

Gần đây nghe nói ở một quốc gia phương tây, chính quyền nhà nước đang phải rà xét lại trong luật pháp của mình, vì đã để xảy ra một kẽ hở rất lớn và làm nguy hại đến đạo đức xã hội. Đó là vì trong luật pháp của họ nói rất kỹ về những dự luật cha mẹ phải bảo vệ con cái, quyền trẻ em, cổ vũ sự độc lập của con cái khi chúng đủ tuổi trưởng thành, thế nhưng lại không có luật nào nói về việc con cái phải chăm sóc cha mẹ, nhất là khi về già và bệnh tật. Vì thế ở đây, tình trạng người già bị bỏ rơi và không được con cái chăm sóc khi về già đã trở thành một hiện tượng đáng tiếc ở quốc gia này.

Chúng ta đang cùng nhau sống trong những ngày của niềm vui, ngày Chúa sinh ra đời. Ở khắp nơi trên thế giới ngày lễ này đều được tổ chức rất lớn và mang tính xum họp gia đình và cộng đồng. Hay có thể nói đó là ngày lễ của gia đình. Chúa Nhật hôm nay sẽ cho chúng ta cơ hội để suy tư về chiều kích gia đình của ngày lễ Giáng sinh, cụ thể qua cuộc sống Gia đình Thánh.

Trong bài Tin Mừng, chúng ta thấy Gia đình Thánh đang gặp phải sự khốn khó khi Thánh Giuse phải mang con đi trốn ở xứ Aicập, để tránh sự tru diệt của vua Herôđê. Điều này mang đến cho chúng ta vài dòng suy tư về chính gia đình của mỗi người chúng ta, cũng như đối với Giáo hội, gia đình của Thiên Chúa.

Một trong hành động rõ rệt nhất, đó là việc bảo vệ người yếu đuối, dễ bị tổn thương giữa chúng ta, cụ thể tỏng bài Tin Mừng hôm nay là hài nhi Giêsu. Thánh Giuse đã trở thành người bảo vệ cho Chúa hài nhi và Đức Maria khỏi sự nguy hiểm của hoàn cảnh cận kề.

Trẻ em vẫn là đối tượng yếu đuổi và dễ bị lạm dụng hay tổn thương trong thế giới ngày nay. Bảo vệ trẻ em và trẻ vị thành niên là một trách nhiệm của gia đình, xã hội và cả Giáo hội. Điều này rất dễ hiểu vì ngay chính Chúa Giêsu cũng đã nói trong Tin Mừng về việc bất cứ điều gì chúng ta làm cho những người bé nhỏ, thì cũng như làm cho chính Ngài. Có rất nhiều điều có thể gây nguy hại cho trẻ em và trẻ vị thành niên đang diễn ra trong xã hội chúng ta: phá thai, lạm dụng tính dục và thể lý, bạo lực, nuôi dưỡng kém, bỏ bê….và thậm chí bị lạm dụng trên các phương tiện truyền thông đại chúng….

Đứng trước các tình cảnh này, cha mẹ là người có trách nhiệm đầu tiên hết bảo vệ con cái mình khỏi sự nguy hiểm và những ảnh hưởng xấu xung quanh con cái. Điều này đỏi hỏi nhiều hy sinh và cố gắng để làm sao tạo một môi trường lành mạnh cả về mặt đức tin, tinh thần và thể lý cho con cái. Đó cũng là trách nhiệm của các vị mục tử trong Giáo hội và các vị đặc trách về thiếu nhi để các em luôn ở trong môi trường lành mạnh của cộng đoàn, của giáo xứ, của trường học …nơi các em được giáo dục về đức tin.

Một chi tiết đáng buồn trong bài Tin Mừng, là chính Hêrôđê muốn tìm giết Đức Giêsu vì sự lo sợ bị tổn hại đến vương quyền của ông sau này. Điều này cho chúng ta thấy vẫn có những Hêrôđê thời đại, những người, những tổ chức hay tập thể luôn tìm cách bóp nghẹt Kitô giáo hay đạo đức luân lý và các giá trị của Tin Mừng, chẳng hạn như phò phá thai hay thù hận tôn giáo, bỏ rơi con cái hay con cái bỏ rơi bố mẹ…và cũng giống như Hêrôđê, đôi khi sự nguy hại này chỉ diễn ra một cách thầm lặng và thù hận. Và hệ quả của nó thì gây ra bao nhiêu đau thương cho cuộc sống gia đình và xã hội.

Thánh Giuse đã đưa Chúa hài nhi và Đức Maria sang Aicập để trốn cơn cuồng phong giận dữ. Chiều kích này gợi cho chúng ta về hình ảnh các cá nhân và gia đình di dân đnag tìm chỗ để ẩn náu và để sinh sống. Một nơi để ẩn náu là một kinh nghiệm của mỗi người chúng ta ít ra có một lần trong đời, một nơi để ẩn náu khỏi cơn giận của ai đó, một nơi để ẩn náu khỏi biến cố hay hoàn cảnh nào đó….vậy thì nơi ẩn náu đích thực cho mỗi người chúng ta là gì? Có thể đó là việc cầu nguyện cách âm thầm để vượt qua thử thách; có thể cần xây dựng một tình thân chân thành nơi mọi người luôn biết tôn trọng và biết lắng nghe nhau; có thể đó là sự bao dung hay tha thứ, sự trìu mến và sự quan tâm….

Là gia đình hay cộng đoàn dòng tu hay giáo xứ và mở rộng ra là Giáo hội, chúng ta có một trách nhiệm để giúp người khác tìn thấy nơi ẩn náu tinh thần cũng như thể lý khi cần, như trước đây Đức Giáo hoàng Phanxico đã luôn nói về việc mở cửa các nhà thờ để chào đón những ai cần và Giáo hội phải trở thành một bệnh viện dã chiến để băng bó vết thương tâm hồn cho người ta…Và điều này đặc biệt đúng khi trong bối cảnh hiện tại là Giáo hội bảo vệ trẻ em, người di dân, tỵ nạn chiến tranh. Mỗi người đều có trách nhiệm để góp phần trở thành nơi ẩn náu an toàn cho người khác, trước hết trong gia đình của mình, cộng đoàn giáo xứ và xã hội.

Và điều quan trọng mà chúng ta được nhắc nhớ trong ngày lễ hôm nay là về phẩm giá của hôn nhân và gia đình và việc chăm sóc cho gia đình. Không hề dễ dàng để Thánh Giuse có thể đưa Chúa hài nhi và Đức Mẹ sang một quốc gia khác chạy trốn trong một hoàn cảnh ngặt nghèo. Thế nhưng, Thánh Giuse dường như dám đánh đổi chính mạng sống của mình để bảo vệ gia đình thánh. Đây là một trách nhiệm khó khăn ở trong mỗi gia đình khi chăm sóc cho nhau, đặc biệt là cha mẹ khi con cái còn nhỏ, và rồi sau đó là tới con cái chăm sóc cha mẹ khi về gìa và bệnh tật. Nó đòi hỏi vô vàn hy sinh và chịu đựng. Nhưng hãy nhớ rằng, điều này là nằm trong ý Chúa khi chúng ta sống trong gia đình và chăm sóc cho nhau. Nó không đơn thuần là một nhu cầu, nhưng là một mệnh lệnh của con tim và kế hoạch của Chúa đã đặt để trong chính cấu trúc và tương quan của các thành viên trong gia đình với nhau, như Thánh Giuse đã nhận ra ý Chúa để làm điều đó: “Ông ở đó cho đến khi vua Hê-rô-đê băng hà, để ứng nghiệm lời Chúa phán xưa qua miệng ngôn sứ : Ta đã gọi con Ta ra khỏi Ai-cập” (Mt 2, 15).

Chúa Nhật lễ Thánh Gia Thất là một cơ hội cho chúng ta nghĩ về việc chăm sóc các gia đình của mình, nhất là về các giá trị cốt lõi của gia đình, như Thánh Phaolô đã nói trong bài đọc hai. Xin Chúa chúc lành cho mỗi người và mỗi gia đình, đặc biệt các gia đình đnag gặp khó khăn và thử thách.

Lm Phêrô Phạm Minh Triều, CM