Chúa Nhật XVI Thường niên – Năm A

Vương quốc Thiên Chúa

Đại ý các bài đọc
Bài đọc I: Được trích từ Sách Khôn Ngoan (12, 13-19). Tác giả hẳn là người rất gần gũi với Thiên Chúa và đã đích thân cảm nghiệm biết bao ân huệ mà Ngài dành cho những ai cầu xin sự trợ giúp của Ngài. Toàn bộ đoạn văn này chứa đựng sự khôn ngoan chân thực và lòng thành tín. Qua đó, chúng ta học được rằng chỉ khi thấu hiểu và vun đắp mối tương quan với Thiên Chúa, chúng ta mới có thể tìm thấy hạnh phúc và sự bình an trong tay Ngài: “Ngài lấy lượng từ bi cao cả mà cai quản chúng con, nhưng có thể sử dụng quyền năng bất cứ khi nào Ngài muốn” (Kn 12, 18).
Bài đọc II: Được trích từ Thư Thánh Phaolô gửi tín hữu Rôma (8, 26-27). Tại đây, chúng ta trở lại với chủ đề Chúa Thánh Thần giúp đỡ chúng ta. Mặc dù trong đoạn này Thánh Phaolô nói về việc cầu nguyện, ngài cũng ngụ ý rằng chúng ta cần tìm kiếm sự trợ giúp của Chúa Thánh Thần trong mọi việc. Đó chính là vai trò của Chúa Thánh Thần, và chúng ta nên cầu xin Ngài dẫn dắt và chỉ lối cho chúng ta: “vì Thần Khí cầu thay nguyện giúp cho dân thánh theo đúng ý Thiên Chúa” (Rm 8, 27).
Bài Tin Mừng: Được trích từ Tin Mừng theo Thánh Mátthêu (13, 24-43). Trong đoạn văn dài này, Chúa Giêsu trình bày cho chúng ta ba dụ ngôn; mỗi dụ ngôn đều bao gồm các yếu tố: gieo trồng, tăng trưởng và thu hoạch hay gặt hái thành quả lao động.
Vài gợi ý suy niệm
Trong bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta thấy có ba dự ngôn khác nhau, nhưng đều có chung một đặc điểm: mọi thứ bắt đầu từ sự nhỏ bé. Hạt lúa, hạt cải, nắm men là ba thứ mà người ta mong đợi sau khi đã trải qua một quá trình biến đổi để có những mùa gặt hoặc những ích lợi lớn hơn. Mặc dù nhỏ bé, nơi mỗi thứ ấy đều ẩn chứa một năng lượng mạnh mẽ và một tiềm năng sống động cho sự phát triển và biến đổi. Cả ba hình ảnh này được Chúa Giêsu dùng để nói về Vương quốc Thiên Chúa qua các dụ ngôn Ngài giảng dạy cho dân chúng.
Đầu tiên, về một người gieo giống tốt trong ruộng của mình: “Nước Trời ví như chuyện người kia gieo giống tốt trong ruộng mình” (Mt 13,24). Thế nhưng, kẻ thù đã hãm hại ông bằng cách gieo giống xấu vào ruộng khi ông đang ngủ. Thay vì cho người làm công đi nhổ sạch những giống xấu, ông lại thúc dục họ kiên nhẫn đến mùa gặt. Vì lúc đó, cỏ và lúa sẽ được tách bạch mà không gây tổn hại đến năng suất của ruộng lúa. Điều đáng chú ý là kẻ thù đã làm điều xấu khi chủ ruộng đang ngủ.
“Ngủ” là một ẩn dụ cho sự thờ ơ. Và đó là một lời cảnh báo quan trọng dành cho các môn đệ. Thời điểm này là khi chúng ta không thức tỉnh và không phân định một cách nghiêm túc về những gì đang diễn ra trong đời sống. Có thể, có những hạt giống xấu đã được gieo vào tâm hồn và có thể bén rễ trong đời sống của mỗi người, mỗi gia đình, giáo xứ, cộng đoàn, trong các tương quan và ơn gọi của chúng ta. Những hạt giống xấu này sẽ cạnh tranh dinh dưỡng và gây hại cho ruộng lúa.
Chẳng hạn, nếu thiếu sự cẩn trọng trong việc chăm sóc cánh đồng thiêng liêng của tâm hồn và phẩm giá của ơn gọi, dù là ơn gọi tu trì hay ơn gọi hôn nhân, ở đó luôn tiềm ẩn những thứ cỏ lùng có thể lấn án lúa tốt trong tâm hồn chúng ta. Nếu một người thiếu sự kính trọng và nghiêm túc trong quan hệ hôn nhân, sẽ có lúc những tư tưởng chia ly hay ghen tương ập đến trong đời sống gia đình, phá vỡ hôn nhân. Và trong đời sống tu trì, hay đời sống thiêng liêng, cũng tương tự như vậy.
Điều này dễ xảy ra vì hình ảnh Chúa Giêsu đưa ra ở đây là cỏ dại và lúa. Ai có kinh nghiệm trong nông nghiệp thì có thể sẽ thấy cả hai rất giống nhau khi mới mọc lên và có cùng mức tăng trưởng tương tự. Cho nên có thể gây khó khăn cho ai thiếu kinh nghiệm hoặc không xem xét kỹ lưỡng ruộng lúa của mình, mà vô tình dung dưỡng cỏ dại thay vì lúa. Đó là một hình ảnh rất rõ để cho thấy sự dữ vẫn có thể tồn tại và làm việc trong đời sống của mỗi người như thế nào. Nó luôn tỏ ra tốt lành như lúa trong một giai đoạn nào đấy, rồi bùng phát lên, lấn át lúa sau đó và bóp nghẹt những khóm lúa bên cạnh. Lúc bấy giờ người ta mới có thể thấy tác hại của nó, nhưng đôi khi đã quá muộn.
Sự phản ứng của những người làm công xem ra hợp lý. Họ muốn loại trừ cỏ dại ngay lập tức. Thế nhưng, chủ ruộng trấn an và khích lệ họ kiên nhẫn hơn một chút. Lý do là vì sự hấp tấp nóng vội của họ có thể làm tổn hại đến cả lúa trong ruộng. Tuy nhiên, diệt cỏ lùng hay cứu lúa lại không phải là trách nhiệm của đám người làm công, mà là của chính chủ ruộng. Đây chính là một điểm quan trọng đối với môn đệ. Chúng ta không có thẩm quyền để xét đoán và lên án, cũng như phạt người khác. Chừng nào thời gian mùa gặt còn đang diễn ra, thì thời gian hoán cải vẫn có thể hy vọng.
Cho nên, sự phân tách giữa tốt và xấu sẽ diễn ra vào mùa gặt. Sự kiên nhẫn và khoan dung là những đức tính Kitô giáo dạy chúng ta làm sao để sống trong một thế giới không phải lúc nào cũng chấp nhận các giá trị Tin Mừng. Đó cũng chính là hình ảnh của Giáo hội trong thế giới. Giáo hội luôn phải đối diện với sự dữ trong thế giới và đến một lúc nào đó, sẽ có một cuộc phán xét cuối cùng để làm cho thế giới trở nên tinh tuyền.
Hình ảnh thứ hai là hạt cải. Nó sẽ trở thành cây lớn khi được gieo xuống. Đó là một hình ảnh để diễn tả Nước Trời. Hạt cải xem ra là một thứ giống hoa màu bình thường, mọc trong vườn và có thể giúp ích cho nhà bếp. Thế nhưng, sự bình thường và nhỏ bé ấy lại chứa đựng một khả năng to lớn là nó có thể trở thành cây, và chim trời có thể đến nương náu. Thiên Chúa sẽ làm việc qua những điều nhỏ bé và biến chúng thành những điều to lớn, vĩ đại.
Có những điều nhỏ bé trong cuộc sống chứa đựng những điều tốt đẹp và chúng ta cố gắng chăm sóc chúng. Thế rồi, những điều nhỏ bé tốt đẹp ấy sẽ dần lớn lên và mang đến giá trị to lớn. Với sự đáp trả và chăm sóc những điều nhỏ bé, bình thường trong đời sống, chúng ta sẽ tạo ra một không gian lớn hơn và trưởng thành hơn cho các giá trị của Nước Trời trong chính chúng ta.
Giá trị mà hạt cải mang lại là trở thành nơi nương ẩn cho chim trời. Khi nhìn vào điều ấy, người ta nhận ra giá trị của nó. Lòng bác ái của người môn đệ cũng mang những giá trị tốt đẹp nếu biết phục vụ người khác. Và điều ấy tượng trưng cho sự tỏ lộ của Vương quốc Thiên Chúa nơi người ấy hơn là sức mạnh của thế gian.
Và hình ảnh cuối cùng là nắm men trong thúng bột. Đó là quy trình chuẩn bị cho một bữa ăn sắp tới. Có thể dùng để chiêu đãi nhiều khách trong thời gian dài hơn so với bình thường. Đó chính là hình ảnh bàn tiệc của Vương quốc Thiên Chúa. Men trong truyền thống Do Thái được xem như một yếu tố làm hư hỏng, tự kiêu, ngông cuồng. Nhưng trong dụ ngôn này, Chúa Giêsu muốn dạy chúng ta rằng, Thiên Chúa có thể sử dụng sự yếu đuối của con người để xây dựng vương quốc của Ngài.
Xin cho mỗi người chúng ta tỉnh táo với ruộng lúa tâm hồn mình để có thể có những mùa gặt tốt lành. Đồng thời, cũng xin cho mỗi người chúng ta biết trân trọng những điều bình thường nhỏ bé trong cuộc sống để nuôi dưỡng các giá trị của Nước Trời.

Lm Phêrô Phạm Minh Triều, CM.