Ký sự truyền giáo 14

Lm. Phaolô Nguyễn Văn Bình, CM.

(Truyền giáo tại Papua New Guinea)

Nặng tình với Đảo Sideia

Có những chuyến đi kết thúc khi con thuyền cập bến, nhưng cũng có những chuyến đi vẫn tiếp tục ở lại trong lòng người. Chuyến đi đến đảo Sideia là một chuyến đi như thế đối với tôi.

Từ đất liền, chúng tôi vượt biển bằng dinghy để đến Sideia cùng Đức cha giáo phận và các cha. Biển hôm ấy rộng mênh mông. Khi chiếc thuyền từ từ tiến gần đảo, tôi bắt đầu nhìn thấy những mái nhà, những hàng cây và những con người đang đứng chờ trên bờ. Tôi biết rằng mình sắp bước vào một thế giới rất khác.

Vừa đặt chân lên cầu cảng gỗ, chúng tôi đã được người dân và các em học sinh chào đón bằng những bài hát truyền thống. Một chiếc cổng chào đơn sơ được kết bằng lá dừa với dòng chữ “Welcome to Sideia”. Những vòng hoa được trao lên cổ từng người. Không có những điều gì sang trọng, nhưng có một thứ rất quý giá: sự chân thành.

Tôi nhìn những khuôn mặt rạng rỡ của người dân và tự nhiên thấy lòng mình nhẹ lại. Sau một hành trình dài trên biển, tiếng hát của họ giống như một lời nhắc nhở rằng: người truyền giáo không đi đến một nơi xa lạ; người truyền giáo đi đến gặp những người anh chị em mà Thiên Chúa đã chuẩn bị để đón mình.

Phía sau những bộ đồng phục

Điều làm tôi ấn tượng nhất là các em học sinh. Những bộ đồng phục màu cam nổi bật giữa màu xanh của biển trời. Các em đứng ngay ngắn, hát những bài hát chào đón chúng tôi. Nhìn cảnh ấy, tôi nghĩ cuộc sống của các em có lẽ cũng khá ổn.

Nhưng càng ở lại, tôi càng hiểu rằng đằng sau những bộ đồng phục sạch sẽ ấy là một cuộc sống không hề dễ dàng.

Có những em phải đi rất xa mới có thể đến trường. Có những em phải băng qua núi từ phía bên kia đảo, đi bộ hơn hai giờ đồng hồ để đến lớp. Mỗi ngày đến lớp đối với các em không đơn giản chỉ là một buổi học. Đó là cả một hành trình.

Tôi càng xúc động hơn khi biết ngôi trường này đã có một lịch sử lâu dài, gắn liền với sự hiện diện và hy sinh của các thừa sai Dòng Truyền Giáo Thánh Tâm (MSC). Những nhà truyền giáo đã đến đây từ rất lâu, gieo những hạt giống đầu tiên của Tin Mừng và giáo dục.

Có lẽ họ cũng từng đứng ở chính nơi tôi đang đứng hôm nay, nhìn ra biển và tự hỏi: Làm thế nào để những đứa trẻ trên hòn đảo này có một tương lai tốt đẹp hơn?

Một bữa ăn khiến lòng tôi nghẹn lại.

Nhưng Sideia không chỉ có những bài hát, những vòng hoa và những nụ cười.

Ở lại thêm vài ngày, tôi bắt đầu nhìn thấy một Sideia khác – một Sideia âm thầm, nghèo khó và rất thật.

Sau giờ học, các em nội trú trở về với cuộc sống đơn sơ của mình. Bữa ăn hằng ngày của các em chẳng có gì nhiều. Chiều xuống, các em rủ nhau ra bãi bùn ven biển tìm những con mud-shell. Các em bắt chúng, đem về nhóm một bếp lửa nhỏ dưới mái hiên lá rồi nướng lên.

Tối hôm ấy, các em vui vẻ gắp cho tôi những con ốc vừa nướng.

Tôi ăn và thấy ngon. Vị ngọt của biển, mùi khói của bếp lửa và tiếng cười của các em làm cho bữa ăn trở nên đặc biệt.

Nhưng càng ăn, lòng tôi càng nghẹn.

Không phải vì món ăn không ngon, mà vì tôi nghĩ đến cuộc sống của các em.

Một con ốc nhỏ đối với các em không chỉ là thức ăn. Đó là một phần của bữa tối. Một ngọn lửa nhỏ không chỉ dùng để nấu ăn. Đó là cách các em tự chăm sóc nhau. Và những tiếng cười hồn nhiên ấy không có nghĩa là cuộc sống của các em dễ dàng.

Tôi nhìn các em và tự hỏi: Các em đang thiếu thốn nhiều điều, nhưng liệu các em có thiếu hy vọng không?

Tôi nghĩ là không.

Bởi vì sáng hôm sau, các em vẫn mặc đồng phục, vẫn đến trường, vẫn học bài, vẫn hát và vẫn cười.

Truyền giáo đôi khi bắt đầu từ một bữa ăn

Chuyến đi Sideia giúp tôi hiểu thêm rằng truyền giáo không phải lúc nào cũng là những điều lớn lao.

Đôi khi truyền giáo chỉ là ngồi xuống bên một đứa trẻ.

Là ăn cùng các em một bữa ăn đơn sơ.

Là lắng nghe câu chuyện của các em.

Là bước cùng các em một đoạn đường.

Là giúp một em nhỏ có thêm một quyển sách, một bữa cơm, một người thầy hay đơn giản là một chút hy vọng.

Tôi đến Sideia với tư cách một người khách, nhưng tôi rời Sideia với cảm giác mình đã nhận được nhiều hơn những gì mình có thể trao.

Tôi nhận được những bài học về niềm vui giữa thiếu thốn, về sự quảng đại giữa nghèo khó và về một đức tin được sống rất âm thầm.

Giữa biển trời Milne Bay, Sideia chỉ là một hòn đảo nhỏ. Nhưng trong trái tim tôi, nơi ấy đã trở nên thật lớn.

Có những vùng đất người ta đi qua bằng đôi chân. Có những vùng đất người ta đi qua bằng con thuyền. Nhưng cũng có những vùng đất chỉ cần một lần đặt chân đến, rồi cả đời mang theo trong tim.

Sideia đối với tôi là một nơi như thế.

Một hòn đảo nhỏ giữa đại dương, nhưng đã để lại một tình cảm thật lớn. Nặng tình với Sideia.

Chuyến đi truyền giáo đến đảo Sideia

Chiếc xuồng nhỏ đưa chúng tôi rẽ sóng tiến về đảo Sideia. Từ xa, hòn đảo hiện ra xanh ngát giữa biển trời Milne Bay. Tôi đến đây với tâm thế của một người khách, mang theo sự tò mò về một vùng đất mới và lòng kính trọng đối với những con người đang sống giữa biển đảo xa xôi này.

Nhưng điều làm tôi nhớ nhất về Sideia không phải là biển xanh hay những hàng cây dừa, mà là cách người dân nơi đây đón chúng tôi.

Vừa đặt chân lên đảo, chúng tôi đã được chào đón bằng những tiếng hát, những điệu múa và những nụ cười rất chân thành. Người dân đứng hai bên đường, từ người lớn đến các em nhỏ, cùng nhau tạo nên một không khí thật vui tươi. Sau những bài hát, họ còn có một điệu múa đặc biệt để dẫn khách vào làng. Tôi có cảm giác mình không chỉ đang được đón tiếp, mà đang được họ mở cửa để bước vào cuộc sống và văn hóa của họ.

Mỗi nền văn hóa đều có một bản sắc riêng, và đôi khi bản sắc ấy được kể lại bằng những điều rất giản dị. Ở Sideia, tôi đã nhìn thấy bản sắc ấy qua tiếng hát, điệu múa, cách họ đón khách và cả những bộ trang phục được làm từ lá cây.

Đặc biệt, tôi bị thu hút bởi những người mặc trang phục làm từ lá cây.

Những chiếc lá xanh được kết lại thành váy, thành những dải trang trí trên người. Họ đi chân trần, tay cầm những vật dụng truyền thống và bước theo nhịp múa. Không có gì cầu kỳ, cũng chẳng cần những bộ trang phục đắt tiền. Chỉ là những chiếc lá lấy từ thiên nhiên, được bàn tay con người kết lại, vậy mà khi khoác lên mình, chúng trở thành một phần rất đẹp của văn hóa.

Tôi đứng nhìn và nghĩ: có lẽ đây chính là điều quý giá nhất mà một cộng đồng có thể trao cho khách – cho khách thấy mình là ai.

Những chiếc lá ấy làm tôi nhớ rằng cuộc sống của người dân nơi đây gắn bó rất gần với thiên nhiên. Họ lấy những gì có sẵn quanh mình để làm nhà, làm đồ dùng và cả trang phục trong những dịp đặc biệt. Điều đơn sơ ấy không làm họ mặc cảm. Ngược lại, họ mang nó ra giới thiệu với khách bằng một niềm tự hào rất tự nhiên.

Nhìn những người trẻ trong bộ trang phục bằng lá, chân trần trên con đường làng, giữa tiếng hát và tiếng cười của mọi người, tôi cảm nhận được một sức sống rất riêng của Sideia.

Và tôi chợt nghĩ nhiều về việc truyền giáo.

Người truyền giáo đến một vùng đất mới không thể chỉ mang theo những điều mình biết rồi mong người khác đón nhận. Trước hết, mình phải biết lắng nghe và học hỏi. Phải biết họ sống thế nào, họ vui điều gì, họ trân trọng điều gì và những câu chuyện nào đã làm nên con người của họ hôm nay.

Bởi vì hòa nhập không có nghĩa là đồng hóa.

Tôi không đến Sideia để bắt người dân nơi đây phải sống giống mình hay từ bỏ những nét đẹp trong văn hóa của họ. Tôi đến để gặp họ, để hiểu họ và để cùng họ khám phá những điều tốt đẹp mà Thiên Chúa đã gieo vào cuộc sống của họ.

Ở Sideia, tôi nhìn thấy điều đó trong những điều rất đơn giản: lòng hiếu khách, sự gắn kết cộng đồng, niềm vui khi được đón khách và sự trân trọng những gì cha ông để lại.

Chuyến đi Sideia vì thế đối với tôi không chỉ là một chuyến đi mục vụ. Đó là một bài học về con người và về truyền giáo.

Tôi đến Sideia như một người khách.

Nhưng qua những điệu múa, những nụ cười, những bước chân trần và những bộ trang phục bằng lá, tôi cảm thấy mình đã được đón nhận nhưmột người bạn.

Sideia đã cho tôi một bài học thật đơn giản: truyền giáo không phải là đến để thay đổi người khác, nhưng trước hết là đến để gặp gỡ, lắng nghe, yêu thương và cùng nhau nhận ra sự hiện diện của Thiên Chúa trong cuộc sống.

Và đôi khi, một điệu múa, một nụ cười hay một bộ trang phục bằng những chiếc lá xanh cũng có thể mở ra một cánh cửa rất đẹp để con người gặp gỡ nhau.