CÁI CHẾT CỦA THÁNH VINH SƠN [Loạt bài về Đời sống Vinh Sơn 2026 – Tuần 38]

Ngày 27 tháng 9 đánh dấu thời điểm kết thúc cuộc đời của Thánh Vinh Sơn. Đối với các vị thánh, Giáo hội thường cử hành lễ kính vào ngày các ngài qua đời. Tuy nhiên, lại có rất ít tư liệu kể lại chi tiết về sự ra đi của ngài. Điều gì đã dẫn đến cái chết của ngài?

Khi nhìn vào những công việc mà Thánh Vinh Sơn đã thực hiện trong suốt cuộc đời, tôi luôn có ấn tượng rằng ngài là một người đàn ông rất mạnh mẽ và tráng kiện. Dù quả thực là vậy, ngài cũng phải đối mặt với không ít vấn đề về sức khỏe thể chất.

Mỗi khi đến thăm các bệnh nhân tại khu y tế của Tu viện Saint-Lazare, Nhà Mẹ của Tu Hội Truyền Giáo (CM), ngài thường an ủi họ bằng những lời như sau:

“Đừng sợ hãi, hỡi những người anh em; tôi cũng từng mắc căn bệnh đó khi còn trẻ và đã được chữa khỏi. Tôi từng bị chứng khó thở nhưng nay đã hết. Tôi cũng từng bị thoát vị và Thiên Chúa đã chữa lành cho tôi. Tôi từng chịu đựng những cơn đau đầu dữ dội nhưng chúng đã hoàn toàn biến mất; tôi cũng từng gặp vấn đề về phổi và dạ dày nhưng đã bình phục. Vì thế, hãy kiên nhẫn một chút. Có đầy đủ lý do để hy vọng rằng bệnh tình của anh em sẽ qua khỏi và Thiên Chúa vẫn muốn tiếp tục sử dụng anh em.”

Ngài từng mắc chứng bệnh mà ngài gọi là “cơn sốt nhỏ của tôi” (một dạng sốt cách nhật), thường kéo dài từ hai đến ba ngày hoặc lâu hơn. Căn bệnh giống như sốt rét này có thể là hệ quả từ những năm tháng ngài bị bắt làm nô lệ ở Tunisia.

Ngài cũng có tiền sử mắc một chứng bệnh ở chân, một chứng bệnh hành hạ ngài từ thời còn phục vụ gia đình De Gondi. Có những khoảng thời gian, ngài không thể đứng thẳng hay đi bộ đường dài. Căn bệnh này tái phát nhiều lần trong suốt cuộc đời ngài cho đến tận những ngày cuối đời.

Một tai nạn nghiêm trọng đã xảy ra vào năm 1658 khi xe ngựa của ngài bị hỏng trên đường vào thành phố. Cú va chạm mạnh khiến đầu ngài đập xuống mặt đường. Tai nạn này gây ra những cơn sốt dữ dội kéo dài nhiều ngày. Mùa đông năm đó khá khắc nghiệt, khiến chứng đau chân của ngài lại tái phát.

Vì lý do này, ngài không thể ra khỏi nhà nhưng vẫn cố gắng xuống nhà nguyện để tham dự các giờ cầu nguyện và Thánh lễ buổi sáng. Về sau, ngài không thể xuống nhà nguyện chung được nữa mà phải cử hành Thánh lễ tại nhà nguyện trong khu vực dành cho người bệnh. Mãi đến khoảng tháng 8 năm 1660, một tháng trước khi qua đời người ta đã chuyển căn phòng liền kề thành một nhà nguyện riêng để ngài có thể dâng Thánh lễ.

Những cơn đau ở chân khiến ngài kiệt quệ; chỉ cần cử động nhẹ cũng gây ra nỗi đau đớn tột cùng. Ngài không thể ăn uống và hoàn toàn mất cảm giác ngon miệng. Dù đã hứa với bác sĩ là sẽ dùng chút súp và thịt gà, nhưng dạ dày ngài lại không thể dung nạp được những món đó.

Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, ngài đã viết thư cho bà Louise de Marillac, người cộng sự cũng đang đau ốm tại tu viện của các nữ tử ở phía bên kia đường rằng: “Bà sẽ đi trước tôi. Tôi cũng sẽ sớm đoàn tụ với bà.”

Thánh Louise qua đời vào ngày 15 tháng 3 năm 1660; còn Cha Portail thành viên đầu tiên của Tu Hội Truyền Giáo (CM) và cũng là trợ thủ đắc lực của ngài đã qua đời vào ngày 14 tháng 2 cùng năm.

Mặc dù thân xác suy yếu, trí tuệ của Thánh Vinh Sơn vẫn vô cùng minh mẫn và sáng suốt. Ngài thường xuyên gặp gỡ các cố vấn, lắng nghe người khác đọc thư và nhờ thư ký viết thư hồi âm. Ngài vẫn tiếp tục các buổi chia sẻ, huấn đức với tinh thần và nghị lực mạnh mẽ như xưa. Vì không thể xuống hội trường để chủ trì các buổi chia sẻ, ngài đã cho phép các Nữ Tử Bác Ái lên phòng mình. Chính tại đây, sau khi Thánh Louise qua đời, ngài đã hướng dẫn họ suy niệm về các nhân đức của bà.

Tuy nhiên, vào ngày 2 tháng 9, sơ Mathurine Guerin (Nữ Tử Bác Ái) đã nói: “Về mặt tinh thần và trí tuệ, ngài vẫn ổn. Nhưng về thể xác, thú thật là ngài không còn tự mình đứng dậy khỏi ghế được nữa mà cần người đỡ, và ngay cả khi di chuyển trong phòng cũng phải có người khiêng cả ghế lẫn người đi cùng… Chúng ta cần chuẩn bị tâm thế đón nhận thánh ý Chúa nhân lành, bởi khó có khả năng ngài sẽ vượt qua được mùa đông này.”

Sự suy kiệt khiến ngài thường xuyên chìm vào những cơn buồn ngủ kéo dài. Khi bác sĩ đến thăm, ngài vẫn nhận ra ông, mỉm cười đáp lại rồi lại thiếp đi.

Ngài lãnh nhận Bí tích Xức dầu Bệnh nhân vào Chúa Nhật, ngày 26 tháng 9. Ngài đấm ngực khi các anh em đọc kinh “Tôi thú nhận” (Confiteor). Sau đó, một số linh mục đến xin ngài chúc lành, và ngài đã thực hiện điều đó dành cho tất cả các thành viên của các hội đoàn và công cuộc mà ngài từng sáng lập: Tu Hội Truyền Giáo (Lazarists), Tu Hội Nữ Tử Bác Ái, Các thành viên Buổi Hội thảo ngày Thứ Ba, Hội Các Bà Bác Ái, Hội Trẻ Bị Bỏ Rơi, v.v.

Những hơi thở cuối cùng của ngài đan xen với những lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Giêsu”… “Lạy Chúa, xin đến giúp con”… “Con tin”… “Con cậy trông nơi Ngài”, trong khi đôi môi ngài thỉnh thoảng lại áp vào cây thánh giá.

Pierre Coste tường thuật lại rằng: “Vào khoảng 11 giờ đêm, dường như cái chết đã cận kề. Những giọt mồ hôi lớn bắt đầu túa ra trên thân hình gầy gò của ngài. Mạch đập gần như ngừng hẳn, và toàn thân ngài đẫm mồ hôi lạnh.”

“Vào khoảng bốn rưỡi sáng [ngày 27 tháng 9], sau những hơi thở cuối cùng đầy nhọc nhằn, linh hồn vị thánh đã ra trình diện Thiên Chúa. Ngài qua đời khi đang ngồi trên ghế, gần lò sưởi, vẫn mặc đầy đủ y phục và ra đi một cách nhẹ nhàng, không chút đau đớn vật vã. Cái chết không hề làm biến dạng gương mặt ngài; trái lại, dường như nó còn tô điểm cho ngài một vẻ đẹp và sự uy nghiêm khiến bất cứ ai có diễm phúc chiêm ngưỡng dung nhan ấy đều phải kinh ngạc.”

Đây là lời mô tả đầy trân trọng của Pierre Coste (thuộc Tu Hội Truyền Giáo – CM), một trong những nhà viết tiểu sử lỗi lạc nhất về ngài trong thời hiện đại.

“Ngài đã sống một cuộc đời thật trọn vẹn và chẳng còn điều gì dang dở. Mọi công trình của ngài đều có thể tự tin hướng về tương lai.” Đó là lời kết chương viết về sự ra đi của Thánh Vinh Sơn do Jose Maria Roman, một nhà viết tiểu sử khác thuộc Tu Hội Truyền Giáo thực hiện.

Ngày hôm sau, thi hài ngài đã được khám nghiệm. Điều này lý giải tại sao trái tim ngài được tách riêng và đặt trong một chiếc bình bằng bạc. Hiện nay, thánh tích này được tôn kính tại nhà nguyện của Tu Hội Nữ Tử Bác Ái ở phố Rue du Bac. Thi hài ngài được đặt trong quan tài bằng chì và an táng ngay giữa khu vực ca đoàn thuộc Nhà nguyện Saint-Lazare, sau nghi thức canh thức diễn ra vào ngày hôm sau.

Trên bia mộ ngài có khắc dòng chữ Latinh: “Nơi đây an nghỉ Đấng đáng kính Vinh Sơn Phaolô, linh mục, Đấng Sáng lập kiêm Bề trên tiên khởi của Tu Hội Truyền Giáo và Tu Hội Nữ Tử Bác Ái. Ngài qua đời ngày 27 tháng 9 năm 1660, hưởng thọ tám mươi lăm tuổi.”

Mary Purcell, nhà viết tiểu sử kiêm chuyên gia lưu trữ tài liệu lỗi lạc người Ireland, đã viết về những ngày cuối đời của Thánh Vinh Sơn như sau:

Một con người vùng Gascon nhân hậu ấy đã đi đến chặng cuối của cuộc đời mình. Ông không còn cất lời được nữa để tự nhận mình là kẻ tôi tớ chẳng làm được gì nên trò, để xin lỗi vì đã để người ta đưa đón bằng cỗ xe sang trọng, hay để than thở về việc mình được hầu hạ tận tình trong khi những người nghèo khổ những người nghèo của ông, những người nghèo của Chúa Kitô đang ở ngoài kia… ông phải chỗi dậy để đến với họ. Những giờ phút hấp hối cuối cùng của ông bắt đầu vào lúc bốn giờ rưỡi sáng thứ Hai, ngày 27 tháng 9 năm 1660. Khi trời còn chưa hửng sáng, Vinh Sơn Phaolô đã vĩnh biệt Paris.

Cha Daniel Franklin E. Pilario, CM

Nguồn: adamson.edu.ph/

Ban Truyền thông chuyển ngữ.