Năm bí quyết để truyền giáo cho thanh thiếu niên

Theo kinh nghiệm của tôi, khi bạn đề cập với người lớn về việc mang Tin Mừng đến cho thanh thiếu niên (hay dạy giáo lý), biểu cảm trên gương mặt họ thường bộc lộ rõ ​​suy nghĩ: “Thà bị tra tấn còn hơn!” hoặc “Mau tìm lối thoát gần nhất thôi!”. Chẳng phải thanh thiếu niên thường có xu hướng nổi loạn trước bất cứ điều gì mang dáng dấp của thẩm quyền, bao gồm cả tôn giáo có tổ chức hay sao? Dù là với con cái mình, bạn bè của chúng, hay thậm chí chỉ là những người quen biết, chẳng phải thà đối mặt với một đại dịch còn hơn là phải nói chuyện với thanh thiếu niên về Chúa Kitô sao?

Thanh thiếu niên là những cá nhân vô cùng tài năng và năng động; việc tương tác với các em thường mang lại những trải nghiệm rất đáng giá. Tôi đã phục vụ trong mục vụ giới trẻ suốt 20 năm tại Tổng Giáo phận Newark, New Jersey, và dành bốn năm gần đây để giảng dạy thần học cho học sinh tại các trường trung học Công giáo. Tổng cộng 24 năm gắn bó này cho thấy một trong hai khả năng: (1) Tôi đã “điên tiết” đến mức không phương pháp điều trị lâm sàng nào có thể cứu vãn, hoặc (2) Tôi đã cảm nhận được sự hiện diện của Thiên Chúa theo cách làm phong phú và mang lại sức sống thông qua việc tiếp xúc với thanh thiếu niên. Tôi chọn khả năng thứ hai.

Bạn không nhất thiết phải thực hiện công việc truyền giáo theo một hình thức chính thức nào đó mới có thể tạo ra tác động mạnh mẽ đến cuộc đời của một thiếu niên. Tin Mừng cần phải hiện diện một cách tự nhiên trong nhịp sống thường nhật của chúng ta dù là trên sân thể thao, tại nhà khi con bạn đón bạn bè đến chơi, khi bạn tham gia giám sát một sự kiện ở trường, hay lúc chở con gái cùng bạn bè của con đến buổi tập nào đó, đó là những bối cảnh mà các cuộc trò chuyện thân tình và lối sống gương mẫu có thể mang lại ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Những khoảnh khắc bình thường trong guồng quay cuộc sống hằng ngày chính là cơ hội tuyệt vời để bạn chạm đến cuộc đời của một người trẻ theo cách sâu xa mà đôi khi chính bạn cũng không nhận ra. Tôi nói là “không nhận ra” bởi lẽ, trong hầu hết các trường hợp, những nỗ lực của bạn có thể sẽ không mang lại kết quả tức thì. Đừng nản lòng. Việc bạn “gieo hạt” mang giá trị vô cùng to lớn; Chúa Thánh Thần sẽ chăm sóc để những hạt giống ấy nảy mầm và cuối cùng đơm hoa kết trái.

Dựa trên kinh nghiệm cá nhân, tôi xin đưa ra một vài gợi ý về cách thức truyền giáo cho thanh thiếu niên khi có cơ hội. Những gợi ý này không mặc định bất kỳ giai đoạn phát triển thiêng liêng cụ thể nào ở các bạn trẻ mà bạn quen biết. Tôi tin rằng chúng có thể áp dụng cho bất kỳ thiếu niên nào từ những người kiên quyết vô thần (tôi đã gặp rất nhiều người như vậy trong các chuyến đi của mình) cho đến những bạn trẻ đặt Chúa Kitô làm trung tâm cuộc đời. Với nhóm thứ nhất, cách tiếp cận của bạn sẽ khơi gợi những câu hỏi nghiêm túc và sâu sắc trong tâm trí họ và tôi tin chắc rằng Chúa Thánh Thần thường xuyên tác động theo cách này. Còn với nhóm thứ hai, cách tiếp cận của bạn sẽ góp phần củng cố đời sống ân sủng mà các bạn trẻ ấy đang thực sự trải nghiệm.

1. Đừng làm loãng đức tin

Đây là điều quan trọng nhất cần lưu tâm khi trình bày Tin Mừng cho thanh thiếu niên. Tôi đã chứng kiến ​​không ít người có thiện chí (các mục vụ giới trẻ, huynh trưởng giáo lý, trưởng giáo lý viên) làm nhẹ đi những chuẩn mực đạo đức tuyệt đối và các yêu cầu của đức tin, với hy vọng khiến đức tin trở nên dễ chấp nhận hơn đối với các bạn trẻ. Cách tiếp cận này thực chất lại gây hại lớn cho các em, vì nó tất yếu dẫn đến một hoặc nhiều hệ quả sau đây:

(1) Nó không giúp các em dấn thân về mặt trí tuệ vào những giáo lý quan trọng của đức tin; một đức tin chỉ dựa trên cảm xúc thì chắc chắn sẽ không bền vững. (2) Nó củng cố quan niệm về “ân sủng rẻ tiền” tư tưởng cho rằng Chúa Kitô không đòi hỏi chúng ta phải hy sinh thực sự, hoặc Tin Mừng không đòi hỏi một sự thay đổi tận căn trong chính bản chất con người chúng ta. (3) Nó truyền đi thông điệp rằng Tin Mừng chẳng qua chỉ là một giá trị văn hóa hay chuẩn mực xã hội một thứ có thể thay đổi tùy theo hoàn cảnh, dư luận, hoặc trở thành nạn nhân của các trào lưu “đúng đắn về chính trị” (political correctness). (4) Nó tạo ra một cái nhìn phiến diện về Chúa Kitô, khiến Ngài chỉ được xem như một “người bạn thân thiết” (điều mà tôi gọi là “Chúa Giêsu kiểu dễ chịu, êm ái”), chứ không phải là vị Thẩm phán công minh, Đấng mà một ngày nào đó tôi sẽ phải trình diện để tường trình về cuộc đời mình.

Khi một thanh thiếu niên tin vào một hình ảnh Chúa Giêsu đã bị “làm loãng”, thì sau này, việc chấp nhận Chúa Giêsu đích thực sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều. Một Chúa Giêsu “nhẹ nhàng” không thách thức lối sống hay thế giới quan của tôi, cũng chẳng kêu gọi tôi phải từ bỏ cái tôi thì quả là một Đấng Cứu Độ quá đỗi dễ dãi. Thật khó để thuyết phục một thanh thiếu niên từ bỏ hình ảnh Chúa Giêsu đó để đón nhận một Chúa Giêsu đòi hỏi sự dấn thân triệt để hơn.

Vì vậy, ngay từ đầu, hãy thẳng thắn và rõ ràng về việc Chúa Giêsu là ai (Ngài là Thiên Chúa thật và là Người thật, là Chúa, là Đấng Cứu Độ, là người huynh trưởng tối cao và là vị Thẩm phán), Ngài đã làm gì cho chúng ta (hy sinh mạng sống, thể hiện sự lãnh đạo đích thực qua thân phận đau khổ và sự vâng phục thánh ý Chúa Cha), và Ngài đòi hỏi điều gì nơi chúng ta (phải trở nên thánh thiện và trọn hảo như Chúa Cha trên trời là Đấng thánh thiện và trọn hảo). Chỉ có Chúa Giêsu này chứ không phải ai khác mới thực sự có quyền năng cứu chuộc nhân loại. Nếu bạn còn mơ hồ về một số vấn đề giáo lý, hãy tìm đọc sách Giáo lý của Hội thánh Công giáo để củng cố lại kiến ​​thức của mình.

2. Hãy trung thực và chân thành trong những điều bạn nói

Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng đôi khi chúng ta lại quên mất những điều rõ ràng nhất. Trung thực và chân thành nghĩa là bạn nói thật và lời nói của bạn thể hiện sự chính trực, đáng tin cậy. Thanh thiếu niên không hề khờ khạo; thực tế, các em thường rất nhạy bén và dễ dàng nhận ra khi bạn không trung thực. Đây là giai đoạn các em đặt câu hỏi về những giá trị, chân lý và niềm tin đã được dạy từ thuở nhỏ. Để có thể tiếp nhận những niềm tin này một cách sâu sắc và bền vững khi trưởng thành, các em cần phải đánh giá chúng một cách kỹ lưỡng. Bất kỳ lời lẽ sáo rỗng hay thiếu chân thành nào mà chúng ta đưa ra cũng chỉ làm lu mờ quá trình đó. Thanh thiếu niên rất khó chấp nhận những điều như vậy và điều đó hoàn toàn hợp lý. Phẩm giá của các em đòi hỏi chúng ta phải đối xử trung thực, nhằm hỗ trợ các em trên hành trình trở thành một người trưởng thành có đức tin Kitô giáo trọn vẹn.

Với tư cách là một người giáo viên, tôi nhận thấy thanh thiếu niên có hai khả năng rất đáng kinh ngạc: (1) Ngay khi bạn đưa ra một nguyên tắc đạo đức hoặc thần học, chỉ trong vòng ba giây, các em có thể phát hiện ra ngay những lỗ hổng tiềm ẩn trong nguyên tắc đó. Khả năng này thực sự rất đáng kinh ngạc. (2) Nếu kiến ​​thức của bạn về một lĩnh vực nào đó còn thiếu sót hoặc chưa chính xác, các em sẽ giúp bạn nhận ra điều đó. Trong cả hai trường hợp, hãy giữ vững lập trường và tiếp tục duy trì sự trung thực. Việc bạn chưa lường trước được mọi khía cạnh áp dụng của một nguyên tắc là điều hoàn toàn bình thường, và tất nhiên, bạn không cần phải là người biết hết mọi thứ. Cách tốt nhất để giúp các em là hãy thẳng thắn thừa nhận: “Thầy/cô không chắc về tình huống cụ thể đó” hoặc “Thầy/cô chưa biết câu trả lời cho câu hỏi đó.”

Thanh thiếu niên có khả năng tuyệt vời trong việc đi thẳng vào vấn đề khi bàn về các chân lý đạo đức và thiêng liêng. Hãy tận dụng khả năng này theo hướng tích cực. Hãy khích lệ các em tự tìm kiếm câu trả lời cho riêng mình. Hãy hỏi xem các em đã rút ra kết luận gì về chủ đề đang được thảo luận. Những tình huống như vậy chính là cơ hội tuyệt vời để giáo dục và dẫn dắt các em. (Chẳng hạn, trong lớp học, khi một sinh viên đặt câu hỏi, trước khi đưa ra lời giải đáp, tôi thường hỏi các sinh viên khác xem có ai muốn trả lời hay không. Đây là một phương pháp hiệu quả, và những câu trả lời nhận được đôi khi sẽ khiến bạn ngạc nhiên bởi chiều sâu của sự thấu hiểu mà các em thể hiện.)

3. Hãy sống chân thực trong hành trình đức tin của chính bạn

Thanh thiếu niên quan sát rất kỹ cách bạn hành xử. Khi thấy hành vi của bạn nhất quán với niềm tin mà bạn tuyên xưng, đó là một thông điệp đầy sức mạnh gửi đến các em; ngược lại, nếu thấy sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động, các em sẽ lập tức nhận ra sự giả tạo. Điều này không có nghĩa là các em sẽ coi bạn là người xấu, nhưng các em sẽ cảm thấy bạn không trung thực với chính mình, hoặc bạn chưa thực sự thấm nhuần Tin Mừng như cách bạn yêu cầu các em phải làm. (Chẳng hạn, liệu bạn có tán dương tầm quan trọng của việc tham dự Thánh lễ hằng tuần, trong khi chính bạn lại không thực hiện điều đó?)

Trong một thế giới đầy rẫy những cám dỗ, nhiều điều trong số đó đi ngược lại với Tin Mừng, thanh thiếu niên ngày nay đang rất cần những hình mẫu và người hùng đích thực. Thế gian (theo nghĩa Kinh Thánh) bày ra trước mắt các em đủ loại hình tượng thay thế sai lệch, từ các nghệ sĩ âm nhạc, vận động viên thể thao cho đến các ngôi sao điện ảnh, mà lối sống của họ thường trái ngược hoàn toàn với những đức tính như phục vụ, khiêm nhường, hy sinh và từ bỏ bản thân, những phẩm chất vốn là đặc trưng trong cuộc đời Chúa Giêsu. Việc thanh thiếu niên tìm kiếm những người nổi tiếng như vậy cho thấy một sự thật về bản tính con người: chúng ta luôn khao khát có những hình mẫu hoặc người hướng dẫn. Khi những tấm gương đức hạnh không xuất hiện, thanh thiếu niên sẽ chấp nhận bất cứ thứ gì khác được bày ra trước mắt, nhất là khi những thứ đó được khoác lên vẻ hào nhoáng đầy cám dỗ của sự dữ.

Bạn không cần phải là một vị thánh hoàn hảo. Nhưng trên hết, bạn phải sống nhất quán và thể hiện cam kết rõ ràng đối với các giá trị Tin Mừng. Bạn cần tham dự Thánh lễ hằng tuần, lãnh nhận Bí tích Hòa giải, sống trung thực và biết tha thứ, thể hiện tình yêu thương vô điều kiện trong khả năng của mình, cũng như thực hiện các hành động tử tế và bác ái, đó chỉ là một vài ví dụ. Ngoài ra, việc cho thanh thiếu niên thấy rằng chính bạn cũng đang phải đấu tranh với tội lỗi và chưa hoàn toàn từ bỏ cái tôi của mình cũng là điều tốt. Điều này giúp các em hiểu rằng, bên cạnh mình có một người thấu hiểu và đồng cảm với những khó khăn mà chính các em đang trải qua.

4. Kết nối những trải nghiệm sống của các bạn trẻ với đức tin

Mặc dù điều này đúng với tất cả mọi người, nhưng đặc biệt đúng đối với thanh thiếu niên. Nếu một vấn đề nằm ngoài phạm vi quan tâm trực tiếp của các em, thì đối với các em, vấn đề đó coi như không tồn tại. Bạn cần truyền tải thông điệp Tin Mừng bằng ngôn ngữ mà các em có thể hiểu được; cụ thể là ngôn ngữ gắn liền với những gì các em nhìn thấy, cảm nhận, suy nghĩ và thực hiện trong cuộc sống hàng ngày. Hãy kết nối các khía cạnh của đức tin (giáo lý, các thực hành phụng vụ, các vị thánh, các việc đạo đức bình dân, v.v.) với những tình huống cụ thể trong cuộc sống của một người trẻ.

Khi cân nhắc đến giai đoạn phát triển cá nhân của các em, hãy nhận ra rằng mối quan tâm hàng đầu của các em là được chấp nhận, cảm giác thuộc về một cộng đồng, tình bạn và các mối quan hệ lãng mạn. Nếu tập trung vào những vấn đề này, bạn sẽ dễ dàng chạm đến tâm hồn các em.

Chẳng hạn, vấn đề được chấp nhận có thể được liên hệ với tình yêu vô điều kiện của Thiên Chúa dành cho chúng ta, và việc Ngài không bao giờ quay lưng với bất kỳ ai chân thành tìm kiếm Ngài. Những băn khoăn về cảm giác thuộc về có thể được kết nối với tư cách là thành viên trong Giáo hội Công giáo, cũng như những lợi ích và mục đích sống mà chúng ta tìm thấy trong đó (chủ đề về tư cách thành viên cũng là một điểm khởi đầu tuyệt vời để thảo luận về các bí tích khai tâm.) Tầm quan trọng của tình bạn có thể được thể hiện rõ nét nhất nơi Chúa Giêsu Kitô người bạn luôn ở bên, thấu hiểu những gì bạn đang trải qua và không bao giờ làm bạn thất vọng. Cuối cùng, khi đề cập đến các mối quan hệ lãng mạn, còn ví dụ nào tuyệt vời hơn chính Thiên Chúa? Ngài yêu chúng ta tha thiết, luôn tìm kiếm chúng ta, và mong muốn có một mối liên kết mật thiết đến mức Ngài đã trở nên một người trong chúng ta.

Kinh Thánh có những đoạn tuyệt đẹp mô tả tình yêu của Thiên Chúa dành cho chúng ta qua hình ảnh tình yêu lãng mạn, chẳng hạn như sách Diễm Ca. Hãy nhớ rằng, chủ đề lớn xuyên suốt toàn bộ Kinh Thánh chính là giao ước hôn nhân. Vì vậy, nếu ở điểm thứ nhất, bạn đã tác động đến trí tuệ của người trẻ, thì ở điểm này, bạn sẽ hướng đến việc chạm vào trái tim của các em.

5. Đừng xem nhẹ giá trị của sự hiện diện

Khi suy ngẫm kỹ, ta thấy nhu cầu về sự hiện diện của những người thân yêu trong cuộc đời mình không hề giảm đi theo thời gian. Đừng quên rằng nhu cầu căn bản này, cần những người quan trọng ở bên cạnh để hỗ trợ, an ủi, mang lại cảm giác an toàn hoặc bầu bạn, vẫn là một yếu tố thiết yếu, tiếp thêm sức sống cho thanh thiếu niên (dù các em hiếm khi thừa nhận hay nói ra điều đó với bạn). Hãy dành thời gian để đơn giản là “ở bên” các bạn trẻ. Bạn không cần phải có một kế hoạch bài bản hay một lịch trình hoạt động cụ thể nào cả. Chỉ cần cùng chia sẻ một không gian, hiện diện một cách lặng lẽ, hoặc dành thời gian đồng hành cùng các em theo một cách nào đó là đủ.

Chẳng hạn như: đến xem một trận đấu của các em, đi cùng các em trong một sự kiện, xem các em biểu diễn trong một vở kịch ở trường, hay cùng các em đi mua sắm (danh sách này chỉ mang tính gợi ý, không giới hạn ở đó.) Sự hiện diện như vậy rất có ý nghĩa, vì nó cho các em biết rằng bạn thực sự quan tâm đến các em. Hơn nữa, thanh thiếu niên cần biết rằng bạn luôn ở đó và sẵn sàng hỗ trợ, phòng khi các em cần đến bạn hoặc muốn trò chuyện cùng bạn. Vả lại, làm sao bạn có thể chia sẻ một cách đầy thuyết phục về Tin Mừng nếu bạn chẳng bao giờ ở bên cạnh các em?

Vậy đấy, đây không phải là một phương pháp phức tạp hay cao siêu nào để phá vỡ “bức tường phòng vệ” của thanh thiếu niên, mà là những ý tưởng thực tế, căn bản để bạn có thể tác động đến cuộc đời các em bằng tình yêu của Thiên Chúa và thông điệp cứu rỗi. Bạn sẽ nhận ra rằng, trong quá trình truyền giáo và chăm sóc các bạn trẻ, chính Thiên Chúa cũng đang chăm sóc và tác động đến cả bản thân bạn nữa.

Joel S. Peters

Nguồn: catholic.com

Ban Truyền thông chuyển ngữ.