CÁC GIÁ TRỊ VINH SƠN: NIỀM ĐAM MÊ [Loạt bài về Đời sống Vinh Sơn 2026 – Tuần 36]

Giá trị Vinh Sơn thứ năm và cũng là giá trị cuối cùng mà Thánh Vinh Sơn mong muốn các môn đệ thực hành chính là đức tính NHIỆT THÀNH. Sự nhiệt thành là niềm hứng khởi mãnh liệt và nguồn năng lượng sống dành cho điều mà bạn quan tâm. Tôi gọi đó là NIỀM ĐAM MÊ – niềm đam mê dành cho một lý tưởng, một mục tiêu, một dự án hay một con người.

Hãy tưởng tượng một cuộc sống thiếu vắng ngọn lửa, thiếu vắng ánh sáng bùng cháy. Đó hẳn là một cuộc sống tăm tối, lạnh lẽo và tẻ nhạt; một cuộc sống thiếu sức sống – mờ nhạt, thảm hại và rệu rã.

Ngược lại, một cuộc sống đầy đam mê sẽ tràn ngập sự nồng nhiệt và hăng say, sự hứng khởi và ấm áp, mục đích và sự mãnh liệt, cũng như động lực và chí tiến thủ. Đó là một cuộc sống thực sự sống động! Những người có đam mê luôn mang trong mình ngọn lửa nội tâm; họ biến những điều thôi thúc mình thành hành động cụ thể và nỗ lực hết mình để đạt được chúng.

Trong Kinh Thánh, Thiên Chúa không chấp nhận những người sống hời hợt, thiếu nhiệt huyết. Ngài phán: “Vì ngươi hâm hẩm, chẳng nóng cũng chẳng lạnh, nên Ta sẽ mửa ngươi ra khỏi miệng Ta” (Khải Huyền 3,16). Trái lại, Ngài tán dương những người nhiệt thành. Tác giả Thánh Vịnh đã thốt lên: “Vì nhiệt tâm lo việc nhà Chúa, mà con phải thiệt thân” (Tv 69, 10).

Suy cho cùng, sự nhiệt thành chính là niềm đam mê của chúng ta dành cho Thiên Chúa. Thánh Vinh Sơn đã dạy: “Nếu tình yêu dành cho Thiên Chúa là ngọn lửa, thì sự nhiệt thành chính là tia lửa bùng lên từ đó; nếu tình yêu là mặt trời, thì sự nhiệt thành chính là tia sáng của mặt trời ấy.”

Tình yêu không chỉ là ngọn lửa bùng lên; nó cần phải có những ngọn lửa bền bỉ. Tình yêu không chỉ dừng lại ở cảm xúc hay những rung động nội tâm; nó còn phải mang lại hiệu quả thực tế và được thể hiện qua những hành động đầy nhiệt huyết.

Thánh Vinh Sơn thốt lên: “Anh em thân mến, chúng ta hãy yêu mến Thiên Chúa, hãy yêu mến Người bằng sức mạnh đôi tay và mồ hôi trên vầng trán mình. Thật vậy, nhiều hành động thể hiện tình yêu mến Thiên Chúa – như niềm hoan hỷ, lòng thiện chí, hay những tình cảm và thực hành nội tâm – dù rất tốt đẹp và đáng quý, vẫn cần phải được xem xét lại nếu chúng không dẫn đến việc thực hành một tình yêu mang lại hiệu quả thực tế.”

Cũng như Chúa Giêsu, Thánh Vinh Sơn Phaolô luôn tràn đầy nhiệt huyết chăm sóc người nghèo và loan báo tin mừng giải thoát của Thiên Chúa cho họ. Ngài coi nỗi thao thức của Chúa Giêsu cũng chính là nỗi thao thức của mình: “Thần Khí Chúa ngự trên tôi, vì Chúa đã xức dầu tấn phong tôi, để tôi loan báo Tin Mừng cho kẻ nghèo hèn. Người đã sai tôi đi công bố cho kẻ bị giam cầm biết họ được tha, cho người mù biết họ được sáng mắt, trả lại tự do cho người bị áp bức, công bố một năm hồng ân của Chúa” (Lc 4, 18-19).

Ngài mong muốn các môn đệ của mình cũng bừng cháy cùng một nỗi thao thức và lòng nhiệt thành ấy. Ngài đã chọn những câu Kinh Thánh này của thánh Luca làm phương châm cho Tu hội: “evangelizare pauperibus misit me” [Người sai tôi đi loan báo Tin Mừng cho người nghèo].

Ngài thường kể cho họ nghe về các nhà truyền giáo và lòng nhiệt thành của họ nơi cánh đồng truyền giáo. Có hai nhà truyền giáo đến từ Genoa đã qua đời khi đang chăm sóc những người mắc bệnh dịch hạch. Có những nhà truyền giáo khác tại Algiers đầy nhiệt tâm với công việc phục vụ các nô lệ Kitô giáo. Nhiều nữ tử đã hy sinh khi giúp đỡ người bệnh trên đường phố trong thời gian dịch bệnh hoành hành. Và cũng có anh em Vinh Sơn đã tình nguyện dấn thân vào sứ vụ tại Madagascar, kiên trì phục vụ bất chấp muôn vàn khó khăn cho đến hơi thở cuối cùng.

Thánh Vinh Sơn khuyên dạy: “Chúng ta hãy xét mình… liệu ta có cảm nghiệm được [lòng nhiệt thành] ấy nơi chính mình không? Ôi, thật hạnh phúc biết bao nếu ta có được điều đó! Nếu không, hãy thừa nhận rằng ta đang sai lầm và thú nhận rằng ta không phải là những nhà truyền giáo; bởi lẽ, những nhà truyền giáo đích thực là những người đơn sơ, khiêm nhường, biết hãm mình và tràn đầy lòng nhiệt thành cho công việc của mình.”

Chính ngài đã nói rằng nếu có thể, ngài sẽ tình nguyện dấn thân vào công cuộc truyền giáo bất chấp tuổi tác. Thánh Vinh Sơn nói: “Về phần tôi, dù đã cao tuổi, tôi xin thưa trước mặt Thiên Chúa rằng tôi không thấy mình được miễn trừ khỏi bổn phận lao nhọc vì phần rỗi của những người nghèo khổ ấy; bởi lẽ, có điều gì ngăn cản tôi làm việc đó chứ? Nếu tôi không thể giảng mỗi ngày, thì cũng chẳng sao! Tôi sẽ giảng hai lần một tuần. Nếu không thể giảng những bài quan trọng, tôi sẽ cố gắng giảng những bài đơn giản hơn; và nếu dân chúng không nghe tôi giảng, thì có gì ngăn cản tôi trò chuyện một cách thân tình, gần gũi với những người nghèo khổ ấy – như cách tôi đang nói chuyện với anh em, quy tụ họ quanh mình như anh em đang ngồi đây?”

Quả là một lòng nhiệt thành bất diệt! Sẵn sàng hao mòn bản thân vì Nước Thiên Chúa, hăng say yêu mến Chúa và tha nhân đó phải là dấu ấn và đặc tính của mỗi người anh em thuộc Tu Hội Truyền Giáo.

Thánh Vinh Sơn đã từng thốt lên: “Tất cả chúng ta phải thuộc về Thiên Chúa và hiến thân phục vụ tha nhân; chúng ta phải dâng mình cho Chúa vì mục đích này, hao mòn bản thân vì mục đích này, hiến dâng mạng sống vì mục đích này, và có thể nói là cởi bỏ chính mình để mặc lấy chính Ngài.”

Đâu là những biểu hiện của lòng nhiệt thành và niềm đam mê dành cho vườn nho của Thiên Chúa trong thời đại ngày nay? Tôi xin nêu ra ba dấu hiệu cụ thể: (a) sự dấn thân trong sứ vụ mục tử; (b) sự sáng tạo và kiên trì; (c) việc tránh xa những kẻ thù của lòng nhiệt thành.

Dấu hiệu đầu tiên của một đời sống nhiệt thành là sự dấn thân mục tử bền bỉ hướng về những vùng ngoại vi. Nguyên nhân khiến Giáo hội ngày nay thiếu vắng niềm vui và lòng nhiệt thành chính là thái độ quy hướng về bản thân, sự tự mãn và khuynh hướng tự bảo vệ mình. Theo Đức Giáo hoàng Phanxicô, liều thuốc giải cho tình trạng này là dấn thân vào sứ vụ nơi vùng ngoại vi, gặp gỡ người nghèo và lắng nghe những trải nghiệm của họ.

Trong tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Tin Mừng), Đức Giáo hoàng viết: “Để trung thành với gương mẫu của Thầy Chí Thánh, điều tối quan trọng đối với Giáo hội ngày nay là phải lên đường và rao giảng Tin Mừng cho mọi người: ở mọi nơi, vào mọi lúc, mà không chút do dự, ngần ngại hay sợ hãi. Niềm vui Tin Mừng dành cho tất cả mọi người: không ai bị loại trừ” (EG, # 23).

Đây chính là mẫu hình Giáo hội và người tín hữu cần thiết cho thời đại hôm nay: “Tôi thích một Giáo hội bị bầm dập, tổn thương và lấm lem vì đã dấn thân nơi đường phố, hơn là một Giáo hội ốm yếu vì cứ khép kín và bám víu vào sự an toàn của chính mình. Tôi không muốn một Giáo hội chỉ loay hoay với vị trí trung tâm để rồi cuối cùng lại bị mắc kẹt trong mạng lưới của những nỗi ám ảnh và các thủ tục hành chính” (EG, # 49).

Dù đang ở đâu hay đang ở cùng ai, chúng ta đều phải rao giảng Tin Mừng. Điều này không có nghĩa là cứ mãi lên giọng giáo huấn bạn bè, tỏ vẻ đạo đức giả tạo hay lúc nào cũng kè kè cuốn Kinh Thánh bên mình. Một lời nói nhẹ nhàng, một thái độ biết lắng nghe, một cử chỉ ân cần – đó cũng chính là những cách rao giảng Tin Mừng. Hãy tìm đến những người đang đau khổ, những người mất niềm tin, những ai đang đói khát hay đau đớn; tất cả họ đều cần đến sự chạm chữa lành của Thiên Chúa. Chúng ta không cần phải đi xa tận Madagascar như thời Thánh Vinh Sơn xưa kia. Chỉ cần biết nhạy bén và quan tâm, chúng ta sẽ thấy những con người và hoàn cảnh ấy hiện diện ngay quanh mình mỗi ngày.

Dấu hiệu thứ hai của một đời sống đầy nhiệt huyết là sự sáng tạo và lòng kiên trì. Thời thế thay đổi. Nhu cầu khác biệt. Các sắc thái văn hóa cũng đa dạng. Để Tin Mừng thực sự là Tin Mừng, nó cần được thấu hiểu và cảm nhận trong chính nền văn hóa, ngôn ngữ và thời đại của chúng ta. Chúng ta được mời gọi tìm kiếm những cách thức, hình thức, phương pháp và lối diễn đạt mới để loan báo Tin Mừng. Thánh Vinh Sơn từng nói: “Tình yêu sáng tạo đến vô tận.”

Sự sáng tạo cần dẫn đến lòng trung thành, sự kiên trì và tinh thần dấn thân trọn vẹn cho đến cùng. Mục sư kiêm nhà hoạt động xã hội Martin Luther King, Jr. đã nói: “Nếu không thể bay, hãy chạy. Nếu không thể chạy, hãy đi bộ. Nếu không thể đi bộ, hãy bò; nhưng dù làm gì đi nữa, bạn vẫn phải tiếp tục tiến về phía trước.”

Thánh Tôma Aquinô dạy rằng lòng kiên trì được xây dựng trên nền tảng lòng can đảm. Giữa những khó khăn và thử thách của cuộc sống, chúng ta cần can đảm tin rằng mình có thể vượt qua. Chúng ta cần niềm hy vọng rằng Thiên Chúa sẽ đến ban sức mạnh cho ta. Như vậy, lòng nhiệt huyết vận hành giữa lòng can đảm và niềm hy vọng, dựa trên quyết tâm của con người và lời hứa của Thiên Chúa.

Điểm thứ ba cần lưu ý về lòng nhiệt huyết là tránh những thái cực: một bên là làm việc quá sức (nhiệt huyết thiếu khôn ngoan) và bên kia là sự lười biếng (tính biếng nhác). Những thói xấu này là hai mặt của cùng một vấn đề: làm việc quá sức dẫn đến kiệt quệ và rệu rã; sự lười biếng dẫn đến việc sa đà vào những chuyện vụn vặt do thói hay can thiệp chuyện người khác. Cả hai đều dẫn đến sự thiếu vắng niềm vui, cảm giác vô nghĩa, trầm cảm và kiệt sức – tất cả đều là kẻ thù của lòng nhiệt huyết và niềm đam mê dành cho Vương quốc Thiên Chúa.

Tình trạng kiệt sức, trầm cảm hay thiếu nhiệt huyết thường biểu hiện qua các dạng: dễ cáu gắt và nóng giận, mất niềm vui và tự nghi ngờ bản thân một cách tiêu cực, khô khan thiêng liêng và mệt mỏi vì lòng trắc ẩn, lo âu và thái độ hoài nghi, cùng nhiều triệu chứng khác.

Cuối cùng, thật hữu ích khi lắng nghe lời Thánh Vinh Sơn: “Hãy chú ý giữ gìn sức khỏe vì tình yêu dành cho Chúa và những chi thể nghèo hèn của Ngài. Hãy cẩn trọng đừng làm quá sức. Đó là một mưu chước của ma quỷ để lừa dối những người thiện tâm: hắn xúi giục họ làm nhiều hơn khả năng cho phép, khiến họ rốt cuộc chẳng thể làm được gì cả.”

Cha Daniel Franklin E. Pilario, CM

Nguồn: adamson.edu.ph/

Ban Truyền thông chuyển ngữ.