Tính cách nóng nảy và lạc quan – [Loạt bài về Đời sống Vinh Sơn, Tuần 5]

Đây là cách nhà viết tiểu sử đầu tiên của ngài, Louis Abelly, mô tả tính cách của Vinh Sơn Phaolô: “Ngài là người rất dễ gần và có tính cách tuyệt vời, tốt bụng và đáng yêu. Nhưng ngài có tính khí nóng này và lạc quan.”

Tính khí “nóng nảy” (hoặc dễ nổi giận) và “lạc quan” là hai trong bốn loại tính cách thời trung cổ được phân loại bởi y học Hy Lạp cổ đại. Hippocrates cho rằng tính khí của một người có liên quan đến bốn chất dịch trong cơ thể, khi đó được gọi là “dịch thể”. Một tính cách khỏe mạnh đạt được nhờ sự cân bằng của các chất dịch này: máu (lạc quan); mật vàng (nóng nảy); mật đen (u sầu); đờm (điềm tĩnh, lạnh lùng).

Tính khí “nóng nảy” được liên kết với “mật vàng” (ám chỉ các yếu tố lửa (Hỏa)/mùa hè ), điều này giải thích khả năng lãnh đạo quyết đoán, năng động nhưng cũng mãnh liệt, nóng nảy và đầy tham vọng của một người. “lạc quan” có liên quan đến “máu” (ám chỉ không khí (Khí)/mùa xuân), điều này giải thích cho tính cách lạc quan, hướng ngoại, sáng tạo nhưng cũng khá bốc đồng.

Từ Latinh “temperare”, từ đó mà từ “temperament” trong tiếng Anh bắt nguồn, có nghĩa là “pha trộn”. Lý thuyết về tính khí này tìm kiếm sự pha trộn cân bằng của tất cả các loại khí chất để đạt được một nhân cách khỏe mạnh và cân bằng. Mặc dù lý thuyết thời trung cổ này phổ biến vào thời Thánh Vinh Sơn, nhưng nó đã bị loại bỏ vào những năm 1850.

Nếu Vinh Sơn có tính khí lạc quan, thì tính cách của ngài được đặc trưng bởi sự lạc quan, dễ mến và vui vẻ. Mọi người tìm thấy niềm vui khi giao tiếp với ngài và ngài có mối quan hệ sâu sắc với họ. Thánh nhân là người đáng kính trọng, nhưng thay vì gieo rắc nỗi sợ hãi, ngài đã mở lòng người khác, truyền cảm hứng về sự tự tin và lòng nhân ái.

Một phẩm chất cá nhân quan trọng khác của Thánh Vinh Sơn là sự nhạy cảm: khả năng thấu hiểu cảm xúc của người khác. Ngày nay, chúng ta gọi đó là lòng trắc ẩn. Ngài có thể thấu hiểu trái tim của các tu sĩ và giáo sĩ thời bấy giờ, thấu hiểu cảm xúc của các quan chức quyền lực và các quý mệnh phụ phu nhân trong triều đình.

Nhưng hơn cả những người có địa vị đó, ngài còn thấu hiểu nỗi đau khổ và sự cô đơn của người nghèo mà xã hội phân cấp này đã gạt ra ngoài lề.

Khi các Nữ Tử Bác Ái được giao quản lý một bệnh viện mà các nữ tu trước đây phụ trách vẫn còn ở lại đó một thời gian, Thánh Vinh Sơn đã khuyên họ phải đặc biệt cẩn thận bằng cách “thấu hiểu cảm xúc của họ”.

“Hiện giờ trong ngôi nhà đó có các Sơ đang chăm sóc bọn trẻ. Nếu các Sơ ở đó và tiếp tục ở lại dưới sự hướng dẫn của các con… thì các con phải đối xử với các Sơ bằng sự dịu dàng, thân ái và khoan dung nhất bao nhiêu có thể. Bởi vì các Sơ có lẽ đã ở đó một thời gian và hy vọng sẽ ở lại đó. Việc các Sơ rời đi hoặc có người đến để thay thế các Sơ dường như là một sự sỉ nhục đối với chính các Sơ và người thân của các Sơ, và các con phải thấu hiểu cảm xúc của các Sơ ấy và tin rằng, nếu trái tim các Sơ không cay đắng, thì ít ra các Sơ cũng vô cùng đau buồn.”

Nhưng vì Vinh Sơn cũng có tính khí nóng nảy, dễ nổi cáu, nên ngài là người quyết đoán, nóng tính, bốc đồng và dễ có những hành động tàn nhẫn. Ngài thực sự ngưỡng mộ người bạn của mình, Đức cha Francis de Sales, vị giám mục của Geneva, vì sự hiền lành của vị ấy. Sự hiền lành không phải là phẩm chất tự nhiên của Vinh Sơn. Nếu như ngài từng hiền lành khi về già hoặc khuyên người khác làm như vậy, thì đó là nỗ lực cả đời của chính bản thân ngài. Chính ngài cũng thừa nhận mình là người thô lỗ và khó ưa.

“Một số người có vẻ ngoài tươi cười và dễ chịu; họ làm hài lòng mọi người, Chúa đã ban cho họ ân sủng này, nhờ đó họ dường như dâng hiến trái tim mình cho anh em và xin anh em trao trái tim cho họ. Có những người khác, như tôi, thô lỗ và có vẻ ngoài nặng nề, buồn bã, cau có, khiến người ta sợ hãi và thậm chí bối rối. Các nhà truyền giáo, những người theo ơn gọi của mình phải thực hiện sứ mệnh của họ giữa những người dân nông thôn… nên học hỏi những cách cư xử dễ mến, chiếm được trái tim người khác.”

Sự quyết tâm của Vinh Sơn cũng là yếu tố tạo nên thành công, đặc trưng của một tính cách nóng nảy. Đôi khi ngài có thể thúc ép mọi việc quá mức, đặc biệt là khi ngài tin chắc vào điều gì đó. Nhiều linh mục và tu sĩ được cử đến vùng truyền giáo Madagascar đã chết vì đắm tàu, bệnh tật, kiệt sức và khí hậu khắc nghiệt. Không ít anh em trong Tu hội phản đối việc cử thêm những nhà truyền giáo mới, nhưng Vinh Sơn vẫn nhất quyết gởi đi tiếp.

Vì vậy, lời khuyên của thánh nhân về việc không nên đi trước sự quan phòng của Chúa cũng là một lời nhắc nhở cho chính ngài, một phương thuốc cho tính khí bốc đồng của mình: “Chúng ta hãy phó thác mình cho sự quan phòng của Chúa và hãy cẩn thận đừng đi trước Ngài.”

Sự hòa nhã tự nhiên của ngài đã thu hút những người xung quanh, nhưng chính sự kiên trì và quyết tâm của ngài đã thúc đẩy mọi việc tiến tới sự hoàn thành Nước Trời giữa chúng ta. Công việc của những người con thiêng liêng của ngài, những khó khăn họ trải qua và sức chịu đựng của họ trong các sứ mệnh truyền giáo nói lên rất nhiều về sự kiên trì đầy nhiệt huyết của đấng sáng lập.

Theo cách nói hiện đại, Thánh Vinh Sơn không chỉ có chỉ số IQ (chỉ số thông minh-intelligence quotient) và EQ (chỉ số cảm xúc-emotional quotient) cao, mà còn có chỉ số SQ (chỉ số xã hội-social quotient) và AQ (chỉ số chịu đựng nghịch cảnh-adversity quotient) tốt.

Trong một khoảnh khắc xét mình, Thánh Vinh Sơn đã cầu nguyện:

“Lạy Chúa, con chỉ là một con người yếu đuối và dễ dàng gục ngã trước những thử thách đầu tiên. Nhưng bởi lòng thương xót vô biên của Ngài, Ngài đã gọi con. Xin Chúa giúp con kiên trì. Về phần mình, với ân sủng thánh thiện của Ngài, con sẽ cố gắng hết sức để thực hiện mọi sự phục vụ và lòng trung thành mà Ngài đã muốn nơi con.”

Cha Daniel Franklin E. Pilario, CM (Adamson University-Manila)

Ban Truyền thông chuyển ngữ.