PIERRE DE BERULLE, LINH HƯỚNG CỦA THÁNH VINH SƠN – [Loạt bài về Đời sống Vinh Sơn-Tuần 30]

Đăng ngày: 7 giờ trước

Henri Nouwen, một trong những tác giả viết về đời sống thiêng liêng tiêu biểu của thời đại chúng ta, đã viết về sự linh hướng như sau: “Chúng ta cũng cần những người dẫn dắt: những người bạn tinh thần, một vị linh hướng, hoặc một nhóm cùng chia sẻ và nâng đỡ nhau trong đời sống đức tin—những nơi chốn an toàn để chúng ta có thể trải lòng mình.”
Ngài còn nói thêm: “Mục đích của sự linh hướng là sự vun đắp đời sống thiêng liêng—tức là khả năng ngày càng lớn mạnh để sống một đời sống thiêng liêng xuất phát từ chính con tim. Đời sống thiêng liêng không thể được đào luyện nếu thiếu đi kỷ luật, sự thực hành và tinh thần trách nhiệm với nhau.”
Con người chúng ta trên hành trình thiêng liêng chịu ảnh hưởng lớn từ các vị linh hướng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của hành trình ấy.
Pierre de Bérulle là vị linh hướng của Thánh Vinh Sơn từ năm 1609 đến năm 1617. Tuy nhiên, về sau, Thánh Vinh Sơn đã thôi không còn nhận sự hướng dẫn của ông nữa, có lẽ do một vài bất đồng. Dù lý do là gì đi nữa, vai trò của Bérulle đối với đời sống thiêng liêng của Thánh Vinh Sơn là điều không thể phủ nhận.
Ông là người linh hướng cho Thánh Vinh Sơn trong những thời khắc quan trọng của cuộc đời vị thánh này. Thánh Vinh Sơn từng bày tỏ lòng kính trọng đối với vị linh hướng của mình khi chia sẻ với các nhà truyền giáo: “Chúng ta nên học hỏi theo gương Đức cố Hồng y Bérulle; ngay khi nắm bắt được chân lý, ngài liền dâng mình cho Thiên Chúa để thực hiện một việc cụ thể nào đó, hoặc để đi vào một tâm thế nhất định, hay để khơi dậy những hành động phù hợp. Nhờ những phương thế ấy, ngài đã đạt được sự thánh thiện vững vàng đến mức hiếm có ai sánh kịp.”
Bérulle là một nhân vật quan trọng của trường phái linh đạo Pháp. Ông thuộc nhóm chiêm niệm Port-Royal, nơi cổ xúy cho linh đạo Cát Minh (Carmelite) tại Paris vào thời bấy giờ. Trong số bạn bè của ông có Michel de Marillac và bà Acarie. Bérulle cũng thành lập một hội dòng nam mang tên “Oratorians” tại Paris và giữ vai trò bề trên tổng quyền. Sau này, ông được phong tước Hồng y và làm tuyên úy cho Vua Henri IV. Ông thực sự là một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn.
Thánh Vinh Sơn đã gặp Bérulle như thế nào?
Chúng ta biết rằng Thánh Vinh Sơn đã trở thành cha xứ tại Clichy, nơi ngài lần đầu tiên cảm nhận được niềm vui trong công việc mục vụ. Chính Hồng y Bérulle là người đã tiến cử ngài vào vị trí này, bởi vì vị cha xứ tiền nhiệm là Cha Bourgoing đã quyết định gia nhập Dòng Oratory. Vào thời điểm đó, Bérulle đã là linh hướng của Thánh Vinh Sơn – người lúc bấy giờ đang giữ vai trò tuyên úy cho bà Marguerite de Valois, người vợ đã ly thân của vua Henri IV.

Sau một thời gian ngắn ở Clichy, cũng chính Hồng y Bérulle đã chỉ dẫn Thánh Vinh Sơn trở lại Paris để làm gia sư cho con cái của gia đình De Gondi. Trải nghiệm này đóng vai trò then chốt trong quá trình đào luyện nên con người của Thánh Vinh Sơn; nó đưa ngài đến các điền trang của gia đình De Gondi tại Folleville và Châtillon – những nơi mang lại cho ngài các trải nghiệm đào tạo quan trọng nhất. Chính những điều này đã dẫn đến sự ra đời của Tu Hội Truyền Giáo. Bàn tay và tầm ảnh hưởng của Hồng y Bérulle chính là yếu tố đưa ngài đến với hành trình đó.
Thánh Vinh Sơn chịu ảnh hưởng của Hồng y Bérulle trong khoảng bảy hoặc tám năm, có lẽ cho đến tận năm 1618. Thánh Vinh Sơn từng nhận xét về Hồng y Bérulle rằng: “Ông là một trong những người thánh thiện nhất mà tôi từng biết.”
Về sau, Thánh Vinh Sơn đã tách khỏi vị linh hướng của mình. Không có bằng chứng nào cho thấy đã xảy ra mâu thuẫn hay xích mích giữa hai nhân vật vĩ đại này. Tuy nhiên, dần dần đã xuất hiện sự khác biệt trong định hướng thần học và mục vụ thuộc về linh đạo của mỗi người.
Trọng tâm của linh đạo Berulle là mầu nhiệm Nhập Thể. Chúa Giêsu Kitô – Thiên Chúa nhập thể – là con đường duy nhất để trở về với Chúa Cha. Chúng ta nên “tôn kính Người và các trạng thái đời sống của Người”, “hiện hữu trong Người”, “gắn bó với Người”. Những cụm từ này Thánh Vinh Sơn đã tiếp thu từ Berulle.
Bản tính nhân loại của Chúa Giêsu Kitô bao hàm toàn bộ công trình sáng tạo. Bản tính thần linh của Người có mối liên hệ mật thiết với Thiên Chúa. Vì vậy, Người là “Đấng tôn thờ Chúa Cha hoàn hảo”. “Chính vũ trụ, vốn đến từ Thiên Chúa, trở về với Thiên Chúa, được kết hợp với Người bởi mầu nhiệm thiêng liêng này (Nhập Thể)”. Thánh Vinh Sơn cũng truyền lại cho chúng ta lòng sùng kính mầu nhiệm Nhập Thể từ Berulle (Luật chung X, 2).
Nhưng Thánh Vinh Sơn còn đi xa hơn: đó là điều đặc trưng của tinh thần Vinh Sơn. Chúa Kitô của Berulle là Ngôi Lời Nhập Thể trong Nhân tính Vinh hiển của Người, là “Đấng tôn thờ Chúa Cha hoàn hảo”. Chúa Kitô của Thánh Vinh Sơn là Mục tử Nhân lành đi tìm kiếm những con chiên lạc. Người là Chúa Kitô, Đấng Truyền giáo cho người nghèo. “Không có gì giống Chúa Kitô hơn là đi từ làng này sang làng khác để giúp đỡ những người nghèo khó đang tìm kiếm ơn cứu rỗi cho mình.”
Một trong những điểm khác biệt của họ có liên quan đến chức linh mục. Quan niệm về chức linh mục của Berulle (Dòng Oratorian) là tôn vinh chức linh mục của Chúa Kitô bằng cách sống theo một giáo lý thiêng liêng. Họ không được thiết lập cho một chức năng cụ thể nào trong Giáo hội. Chức linh mục là một trạng thái hiến dâng và tôn thờ trong tinh thần của Chúa Giêsu, Đấng Tôn thờ Chúa Cha hoàn hảo. Nhưng các linh mục của Thánh Vinh Sơn phải đến các vùng nông thôn với tinh thần của Đấng chăn chiên nhân lành, quan tâm thực sự đến những con chiên lạc. Khẩu hiệu năng động của họ: “Evangelizare pauperibus misit me.” [Ngài đã sai tôi đi rao giảng Tin Mừng cho người nghèo].
Cha Hugh O’Donnell, thuộc Tu hội Truyền Giáo (CM), đã đưa ra nhận định về mối tương quan giữa Thánh Vinh Sơn và Hồng y de Bérulle. Cha viết:
“Tôi dần đi đến kết luận rằng việc thánh Vinh Sơn tách khỏi Hồng y de Bérulle không phải là điều ngài chủ động chọn lựa, mà đúng hơn là điều ngài buộc phải làm. Ngài đã nhận được nhiều điều từ de Bérulle [nhưng] lại được dẫn dắt theo một hướng khác… Đối với de Bérulle, Thiên Chúa hiện diện ở một nơi khác. Ngài quan niệm đời sống là việc đón nhận những gì đang diễn ra trước mắt và dâng chúng lên Phụng vụ Thánh trước ngai tòa Thiên Chúa. Trải nghiệm của Thánh Vinh Sơn lại đưa ngài đi theo hướng ngược lại. Với thánh Vinh Sơn, Thiên Chúa hiện diện ngay tại đây và Phụng vụ thánh diễn ra ngay trước mắt chúng ta. Thiên Chúa hiện diện ở đây! Đó là lý do tại sao chúng ta có thể nói rằng người nghèo chính là những người chủ của chúng ta. Thiên Chúa hiện diện ở đây! Thiên Chúa hiện diện nơi người nghèo, trong những trải nghiệm của chúng ta, trong các biến cố, cũng như nơi những người đang hiện diện cùng chúng ta và những người mà chúng ta đang hiện diện cùng họ.”
Khi tìm hiểu tư tưởng của Hồng y Bérulle, chúng ta hiểu rõ hơn bối cảnh thần học và linh đạo rộng lớn hơn của linh đạo Vinh Sơn. Nhờ đó, chúng ta hiểu sâu sắc hơn lời Thánh Vinh Sơn khi ngài nói:
“Hãy đến với người nghèo và bạn sẽ gặp Thiên Chúa.” Hoặc một câu khác: “Bạn có thể rời Thiên Chúa vì chính Thiên Chúa” [vì Thiên Chúa nơi nhà nguyện cũng chính là Thiên Chúa hiện diện nơi người nghèo]. Hay: “Người nghèo là những người chủ của chúng ta; còn chúng ta là tôi tớ của họ.”