THÁNH VINH SƠN VÀ THÁNH PHANXICÔ DE SALES – [Loạt bài về Đời sống Vinh Sơn, Tuần 29]

Đời sống linh đạo của Thánh Vinh Sơn không phải là một sự kiện đơn lẻ. Ngài là một phần của toàn bộ phong trào phục hưng linh đạo ở Pháp thời bấy giờ: “nước Pháp mộ đạo” (như một số tác giả thường gọi). Là người của thời đại mình, ngài chịu ảnh hưởng bởi những trào lưu này, đặc biệt là bởi những người mà ngài có mối quan hệ mật thiết: các vị linh hướng và bạn bè của ngài.

Trong các bài viết tiếp theo của loạt bài này, tôi xin giới thiệu những người đàn ông và phụ nữ vĩ đại mà cuộc đời và chứng nhân của họ đã ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống linh đạo của Thánh Vinh Sơn.

Người đầu tiên trong số những nhà lãnh đạo linh đạo vĩ đại này là Thánh Phanxicô de Sales, người có đời sống thiêng liêng thuộc về một phong trào được gọi là “chủ nghĩa nhân văn mộ đạo.”

Phong trào nhân văn của thế kỷ 16 đã để lại dấu ấn trong đời sống linh đạo cho đến thế kỷ 17. Chủ nghĩa nhân văn là một phong trào triết học-văn hóa đặt con người làm trung tâm của vũ trụ. “Con người có phẩm giá bởi vì họ là con người.”

Đây là thời đại đặc trưng bởi sự khám phá tiềm năng của con người trong nghệ thuật và văn học thông qua việc quay trở lại với các tác phẩm kinh điển Hy Lạp. Xu hướng nhân văn này đã tìm được chỗ đứng trong linh đạo bằng cách tập trung đặc biệt vào con người như là trung tâm của sự sáng tạo của Chúa. “Con người có phẩm giá không chỉ vì họ là con người mà còn vì họ được thánh hóa.” Đây là “chủ nghĩa nhân văn sùng đạo”: một sản phẩm cũng như một phản ứng đối với chủ nghĩa nhân văn của thời đại.

Chúng ta thấy dấu ấn đặc biệt này trong những lời dạy của Thánh Phanxicô de Sales – một trong những người bạn thân thiết nhất của Thánh Vinh Sơn.

Đức Giám mục Phanxicô de Sales đến Paris vào tháng 11 năm 1618 và lưu lại đó một năm để giải quyết một số công việc. Trong thời gian này, ngài và Thánh Vinh Sơn đã trở thành đôi bạn thân thiết. Chúng ta biết rằng Thánh Vinh Sơn vốn có tính khí khá nóng nảy. Ngài luôn coi Thánh Phanxicô de Sales là mẫu gương về sự hiền hòa – một đức tính mà chính ngài thừa nhận là mình còn thiếu sót.

Cùng với Thánh Jeanne de Chantal, Thánh Phanxicô de Sales đã thành lập một hội dòng nữ mang tên Dòng Thăm Viếng (Visitation Sisters). Tầm nhìn ban đầu của họ là các nữ tu sẽ đi thăm viếng người nghèo thay vì bị bó buộc trong khuôn viên tu viện kín. Tuy nhiên, Tòa Thánh và các cấp thẩm quyền Giáo hội đã ngăn cản điều này. Sau khi Thánh Phanxicô qua đời, Thánh Vinh Sơn trở thành linh hướng cho các nữ tu Dòng Thăm Viếng tại Paris. Sau này, khi Thánh Vinh Sơn và Thánh Louise thành lập Tu Hội Nữ Tử Bác Ái (Daughters of Charity), họ cũng theo đuổi cùng một tầm nhìn về đời sống tu trì. Thánh Vinh Sơn đã nói với các Nữ tử của mình rằng: “Tu viện của các chị là nhà của người nghèo; phòng riêng của các chị là những căn phòng thuê; nhà nguyện của các chị là nhà thờ giáo xứ; và khuôn viên tu viện của các chị chính là những con phố trong thành phố.”

Ảnh hưởng của Thánh Phanxicô de Sales đối với linh đạo Vinh Sơn là vô cùng sâu sắc và mang tính quyết định.

Trong cuốn sách đầy ảnh hưởng của mình mang tên Dẫn vào Đời sống Đạo đức (Introduction to the Devout Life – 1609), Thánh Phanxicô de Sales chỉ ra rằng tinh thần nhân bản đích thực nằm ở việc vun đắp đời sống nội tâm ngay trong hoàn cảnh sống hiện tại của mỗi người. Khác với lối linh đạo đan tu vốn chỉ dành cho giới tu trì ưu tú thời bấy giờ, Thánh Phanxicô de Sales đã mở ra con đường nên thánh cho bất kỳ người bình thường nào đang sống “giữa đời thường”… cho bất cứ ai – nam hay nữ – trên đường phố, thông qua việc “dệt nên những sợi chỉ của các nhân đức nhỏ bé”. Đây là lời khẳng định rằng con người hoàn toàn có thể trải nghiệm Thiên Chúa ngay trong môi trường sống bình thường hằng ngày của mình.

Tinh thần nhân bản đầy lòng đạo đức này đã dẫn dắt Thánh Vinh Sơn khám phá Thiên Chúa không phải ở những đỉnh cao của sự chiêm niệm huyền nhiệm, mà ngay trong những sự kiện bình thường của trải nghiệm con người. Hơn nữa, Thánh Vinh Sơn còn xác định rõ trải nghiệm ấy: “Thiên Chúa hiện diện trong trải nghiệm của bất kỳ ai, nhưng đặc biệt hơn cả là nơi người nghèo”.

Thánh Phanxicô còn có một tác phẩm vĩ đại khác mang tên “Luận thuyết về Tình yêu Thiên Chúa” (1616). Tại đây, ngài đã chỉ ra tầm quan trọng của đức ái trong đời sống Kitô hữu. Tình yêu là trung tâm và là sự quy tụ mọi nhân đức. Dòng Thăm Viếng (Visitation Order) do ngài sáng lập là một mô hình đời sống tu trì mới, không còn dựa trên sự khắc kỷ mà dựa trên một tình yêu trọn vẹn, hân hoan và cởi mở; đó không hẳn là cuộc sống của sự đền tội, mà là niềm vui của Tin Mừng.

Trong tác phẩm này, Thánh Phanxicô de Sales đã đưa ra sự phân biệt nổi tiếng giữa tình yêu cảm xúc (affective love) và tình yêu hành động (effective love) – một tư tưởng cũng được tìm thấy trong lời dạy của Thánh Vinh Sơn. Với các nhà truyền giáo, Thánh Vinh Sơn nhấn mạnh rằng họ phải yêu mến Chúa… “nhưng phải bằng sức mạnh của đôi tay và mồ hôi trên vầng trán của mình”.

Với các Nữ Tử Bác Ái, Thánh Vinh Sơn đã nói những lời đầy cảm xúc về việc yêu mến Thiên Chúa:

“Tình yêu cảm xúc chính là sự dịu dàng trong tình yêu. Các con phải yêu mến Chúa một cách dịu dàng và trìu mến, tựa như đứa trẻ không thể rời xa mẹ và sẽ gọi ‘Mẹ ơi’ ngay khi mẹ định bước đi. Cũng vậy, trái tim yêu mến Chúa sẽ không muốn chịu cảnh vắng bóng Ngài và tự thấy mình cần phải gắn bó với Ngài bằng tình yêu cảm xúc; chính tình yêu này sẽ sinh ra tình yêu hành động – tức là việc thực thi các công việc bác ái, phục vụ người nghèo với niềm vui, lòng can đảm, sự kiên định và tình yêu thương.”

Thánh Vinh Sơn không phải là người lãng mạn ủy mị, cũng chẳng phải kẻ cuồng công việc theo kiểu thuyết Pelagius (tin rằng con người tự mình đạt được ơn cứu độ nhờ nỗ lực cá nhân).

Sự cân bằng tuyệt vời giữa khía cạnh tình cảm và hành động thiết thực của đức ái được thể hiện rõ qua những lời ngài nói với Sơ Jeanne, một nữ tử tập sinh trẻ tuổi, trong bộ phim Monsieur Vincent:

“Jeanne à, con sẽ sớm nhận ra rằng Đức Ái là một gánh nặng lớn… nặng hơn cả nồi súp hay giỏ bánh mì. Nhưng con phải luôn giữ được sự dịu dàng và nụ cười trên môi. Chỉ trao súp và bánh mì thôi thì chưa đủ; người giàu cũng có thể làm được điều đó. Con là người tôi tớ nhỏ bé của người nghèo, là Nữ Tử Bác Ái, luôn tươi cười và vui vẻ. Họ là những người chủ của con—những người chủ vô cùng nhạy cảm và hay đòi hỏi, như con sẽ sớm nhận thấy. Nhưng họ càng xấu xí, bẩn thỉu, càng tỏ ra bất công và thô lỗ, thì con càng phải thể hiện tình yêu thương của mình đối với họ. Chỉ nhờ tình yêu của con… chỉ nhờ tình yêu ấy thôi… mà người nghèo mới tha thứ cho con vì những chiếc bánh mì mà con trao tặng.”

Dễ dàng nhận thấy ảnh hưởng của Thánh Phanxicô de Sales đối với cách tiếp cận của Thánh Vinh Sơn Phaolô dành cho người nghèo. Trong nhiều trường hợp, ngôn từ mà Thánh Vinh Sơn dùng để nói về người nghèo gợi lại những lời lẽ từng xuất hiện trong các tác phẩm của Thánh Phanxicô de Sales. Phục vụ người nghèo nghĩa là giúp họ được tự do cảm nhận tình yêu của Thiên Chúa.

Cha Daniel Franklin E. Pilario, C.M.

Nguồn: adamson.edu.ph/

Ban Truyền thông chuyển ngữ.