Tính Hiệp Hành Trong Đoàn Sủng Vinh Sơn (phần cuối)

Phần ba (III) và phần cuối: Những thách thức hiện tại trong Gia đình Vinh Sơn liên quan đến hiệp hành.

Sr Mª Isabel Vergara Arnedillo, D.C.

Những gì chúng ta đã thấy cho đến nay giúp chúng ta hiểu rằng đặc sủng Vinh Sơn là một quà tặng của Chúa Thánh Thần dành cho Giáo Hội… một quà tặng đặt Chúa Giêsu Kitô và người nghèo vào trung tâm của mọi hoạt động. Điều này được thể hiện rõ ràng trong Hiến pháp của Tu Hội Nử Tử Bác Ái: Qua đức tin, họ nhìn thấy Chúa Kitô nơi những người nghèo, và họ nhìn thấy những người nghèo nơi Chúa Kitô (Hiến pháp, #10b). Các Thánh Sáng Lập đã sống kinh nghiệm này, điều đã biến đổi cuộc đời các ngài và cảm thấy mình được sai đi như Chúa Giêsu, Đấng được sai đi để đem Tin Mừng Nước Trời đến cho người nghèo (Lc 4, 17). Họ cũng hiểu rằng mọi người đều cần thiết để giúp đỡ những người nghèo… mỗi người tùy theo ơn gọi mình đã nhận được, nhưng tất cả đều bình đẳng như con cái Thiên Chúa phục vụ những người đau khổ nhất.

Thánh Vinh Sơn và Thánh Louise đã sống theo quan điểm về chiều kích đồng hành này và đã biết cách truyền đạt và chia sẻ những hiểu biết đó với những người đã gia nhập cùng các ngài, những người cùng đồng hành với các ngài và những người tiếp tục công việc mà các ngài đã bắt đầu.

Như chúng ta đã thấy, Đức Giáo hoàng Phanxicô muốn hướng tới một Giáo hội đồng nghị (hiệp hành) với tất cả những gì điều đó hàm chứa. Trong nhiều dịp, ngài đã nói về chủ nghĩa giáo sĩ trị như một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất trong lịch sử Kitô giáo, một hiện tượng ảnh hưởng đến tất cả mọi người một cách có ý thức hoặc vô thức, các linh mục, tu sĩ và giáo dân. Ngài mời gọi chúng ta khôi phục một cách có ý thức hơn nền giáo lý về Giáo hội của Công đồng Vatican II để vượt qua quan niệm hình chóp về Giáo hội, trong đó một số người giải thích, giảng dạy và ra lệnh, còn những người khác thì lắng nghe và tuân phục. Trong Giáo hội đồng nghị (hiệp hành), tất cả chúng ta được mời gọi lắng nghe lẫn nhau, tất cả chúng ta được khuyến khích cùng chịu trách nhiệm, tất cả chúng ta phải cảm thấy có trách nhiệm làm tròn bổ phận của mình.

Đặc sủng Vinh Sơn, như chúng ta đã thấy, được sinh ra qua hoạt động hiệp hành, đã được thể hiện trong các tu hội và hiệp hội do Thánh Vinh Sơn và Thánh Louise thành lập và trong những hiệp hội khác, dưới sự soi dẫn của các ngài, đã ra đời trong suốt lịch sử, từ đó hình thành nên Gia đình Vinh Sơn. Chúng ta, với tư cách là những thành viên Vinh Sơn, là một phần của Giáo hội và trong thời điểm Giáo hội này, chúng ta được mời gọi sống đời sống hiệp hành như lời kêu gọi của Chúa Thánh Thần… một lời kêu gọi dành cho mỗi người trong chúng ta. Do đó, từ quan điểm của đoàn sủng Vinh Sơn, Gia đình Vinh Sơn phải đối mặt với một số thách thức nếu muốn sống theo tinh thần hiệp hành và từ góc độ này, chúng ta nhấn mạnh những điều sau:

[1] Người nghèo là trung tâm  sứ vụ của Gia đình Vinh Sơn

Thánh Vinh Sơn nói với các Nữ Tử Bác Ái: Các con cũng phải nhớ rằng mối quan tâm chính của các con, điều mà Thiên Chúa đặc biệt yêu cầu các con, là phải hết sức chú tâm phục vụ người nghèo, những người là chủ nhân của chúng ta. Ồ vâng, thưa các Sơ! Họ là chủ nhân của chúng ta (CCD IX, 97). Ngài nói điều này với các Sơ, nhưng ngày nay ngài cũng sẽ nói điều đó với tất cả những ai tự xưng là thành viên Vinh Sơn. Đối với các Đấng Sáng lập của chúng ta, thực tế về người nghèo rõ ràng là một lời kêu gọi từ Thiên Chúa. Cha Tomaž Mavrič, Bề trên Tổng quyền của Tu Hội Truyền Giáo, trong bài suy niệm để bắt đầu chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 400 năm thành lập Tu hội,[1] khuyến khích các nhà truyền giáo ngày nay hãy khôi phục và thực hiện sức mạnh ngôn sứ mà Tu Hội Truyền Giáo đã có kể từ khi thành lập, chúng ta phải học hỏi từ Thánh Vinh Sơn để đọc được dấu hiệu của Chúa trong tiếng kêu than của người nghèo và chú ý đúng mức đến họ một cách trực tiếp và hiểu rằng nhu cầu của người nghèo, được nhìn thấy và nghe thấy từ Tin Mừng, ngày nay và mãi mãi là ngọn lửa thắp sáng ngọn lửa bác ái và thúc giục chúng ta “đi ra”, “ở gần” và “sẵn sàng” cho tất cả những người mà Chúa Cha yêu thương ưu tiên và tìm kiếm sự cứu rỗi của họ. Ngoài ra, Tu Hội Nữ Tử Bác Ái trong Tổng Đại hội gần đây nhất được tổ chức vào năm 2021 đã khuyến khích các thành viên chấp nhận sự bất tiện, và theo gương của người Samaria nhân hậu, hãy sẵn sàng vượt qua giới hạn của mình để tiếp cận nạn nhân của sự nghèo đói và bất công một cách thương xót.[2]

Đây là lời kêu gọi trở thành một Cộng đoàn Samaria nhân hậu, không ở mãi trong vùng an toàn và những ý tưởng định sẵn của chúng ta mà phải vươn tới những nạn nhân của sự bất công trên thế giới này. Đức Giáo hoàng Phanxicô liên tục mời gọi chúng ta trở thành một Giáo hội Samaria nhân hậu. Trong Thông điệp Fratelli Tutti, ngài sử dụng dụ ngôn người Samaria nhân hậu trong Phúc Âm để mời gọi chúng ta quyết định, mỗi ngày, liệu chúng ta sẽ là những người Samari nhân hậu hay những người đứng ngoài cuộc thờ ơ.[3]

Đối với Gia đình Vinh Sơn, người nghèo là lý do tồn tại của Gia đình Vinh Sơn trong Giáo hội và trên thế giới… và thực tế này đặt ra cho Gia đình Vinh Sơn một thách thức kép để sống tốt hơn tinh thần hiệp hành:

• Cùng nhau nhìn vào thực tế nghèo đói mà hàng triệu người đang trải qua và hiểu rằng đó là nơi chúng ta khám phá ra rằng lòng bác ái của Chúa Giêsu Kitô thúc giục chúng ta tiến lên phục vụ nhân danh cho tất cả những người nghèo, bị gạt ra ngoài lề xã hội, bị bóc lột và/hoặc bị áp bức. Tuy nhiên, chúng ta được thách thức không chỉ nhìn mà còn phải bắt tay vào làm việc, cùng nhau bước đi, chia sẻ sự giàu có mà mỗi tổ chức Vinh Sơn sở hữu, và có khả năng, giống như Thánh Vinh Sơn và Thánh Louise, tổ chức các hoạt động của mình để đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần của những người nghèo.
• Thử thách thứ hai là coi người nghèo như những thành viên của Gia đình Vinh Sơn. Về mặt lịch sử, điều này đã đúng. Đại đa số các thành viên của Gia đình Vinh Sơn là phụ nữ, giáo dân, người nghèo, nơi mà đặc sủng đã bén rễ ngay từ đầu. Ngày nay, thử thách là trao tiếng nói và vai trò chủ đạo cho những người mà trong nhiều trường hợp đã không được trao tiếng nói hoặc quyền bỏ phiếu trong việc tạo dựng lịch sử của họ. Ngày nay, cách thức mới của Giáo hội được tóm tắt bằng từ đồng hành và điều này có nghĩa là sống trung thành với kế hoạch của Thiên Chúa, Đấng muốn tất cả chúng ta tham gia vào sứ vụ của Ngài. Điều thách đố là tạo không gian cho nhiều người muốn tham gia vào sứ vụ của Giáo hội và muốn làm như vậy một cách tích cực và ngôn sứ. Đó là vấn đề lắng nghe tiếng nói của những người đang chịu đựng sự nghèo khó và có nhiều điều để đóng góp vào việc tạo dựng tương lai của chúng ta.

[2] Việc tạo ra những không gian nơi chúng ta có thể cùng nhau để được đào tạo, suy ngẫm và tìm kiếm câu trả lời cho những lời kêu gọi của người nghèo.

Gia đình Vinh Sơn giống như là một cái cây có rễ sâu, sống động, đang mở rộng và ngày càng lớn mạnh. Thành phần của cộng đồng này rất ấn tượng, thể hiện ở sự đa dạng về nguồn gốc, chủng tộc, màu da, văn hóa…, mọi lứa tuổi, nghề nghiệp, tầng lớp xã hội… và cả những cách sống cụ thể khi noi theo Chúa Giêsu: giáo dân, giáo sĩ, tu sĩ, những cách sống mới của tinh thần Thánh Vinh Sơn Phaolô. Sự đa dạng đến từ Thánh Linh, và mặc dù sự đa dạng này mang lại những khó khăn, nó cũng là một lời ngôn sứ cho thế giới của chúng ta.

Gia đình Vinh Sơn hiện diện trên năm châu lục và tại 161 quốc gia trên toàn thế giới. Đây là một nguồn lực to lớn mà có lẽ chưa được khai thác triệt để.

Để phát triển như một Gia đình Vinh Sơn và do đó tiến bộ hơn trong tính hiệp hành, cần phải cùng nhau suy ngẫm về linh đạo của chính mình. Việc đào tạo trong đặc sủng phải đi trước và song hành với mọi việc chúng ta làm.

Trong những năm gần đây, các ngành khác nhau của Gia đình Vinh Sơn đã nỗ lực rất nhiều cho việc đào tạo đặc sủng cho cả các thành viên của họ và những người cộng tác với họ. Ví dụ, Tu Hội Nữ Tử Bác Ái trong Tổng Đại hội gần đây nhất đã đề cập đến mối quan tâm này đối với việc đào tạo các cộng tác viên và mối quan tâm này được thể hiện trong Tài liệu Liên Đại hội: Tiếp tục đào tạo các cộng tác viên giáo dân về đặc sủng để đảm bảo tính Vinh Sơn trong các việc phục vụ của chúng ta và sự liên tục khi việc chuyển giao trách nhiệm trở nên cần thiết.[4]

Ngoài ra, Tu Hội Truyền Giáo trong Tổng Đại hội gần đây nhất đã bày tỏ ý định tiếp tục đào tạo giáo dân: Trong bối cảnh thế giới kỹ thuật số, chúng tôi cam kết tạo ra trong các sứ vụ, giáo xứ và các cơ sở giáo dục của mình, các trung tâm đào tạo Vinh Sơn, được thúc đẩy bởi các nhóm liên thế hệ gồm các linh mục và giáo dân, và được truyền cảm hứng bởi Giáo huấn Xã hội của Giáo hội.[5] Trong nhiều năm, ở nhiều quốc gia đã tồn tại các sáng kiến ​​nghiên cứu chung và đào sâu đặc sủng Vinh Sơn. Tôi muốn nhấn mạnh chương trình Thạc sĩ Nghiên cứu Vinh Sơn do Tu Hội Truyền Giáo khởi xướng từ năm 2021, nhằm đáp ứng cam kết của Tổng Đại hội trước đó, trong đó các thành viên từ các hiệp hội Vinh Sơn khác nhau và từ nhiều quốc gia khác nhau đang tham gia với sự tận tâm và chuyên sâu vào chương trình trực tuyến này.

Trong thư của Bề trên Tổng quyền gửi cho Gia đình Vinh Sơn ngày 19 tháng 9 năm 2022, ngài đã kêu gọi tổ chức các “Trung tâm linh đạo và đào tạo Vinh Sơn” tại các quốc gia trên thế giới nơi Gia đình Vinh Sơn hiện diện. Trong cùng bức thư này, cha Mavrič nói về việc chuyển từ cấu trúc “Gia đình Vinh Sơn” sang “Phong trào Gia đình Vinh Sơn”, trong đó tất cả các cá nhân và nhóm người lấy Thánh Vinh Sơn làm mẫu mực và bổn mạng đều được công nhận, và do đó, việc đào tạo trong đặc sủng trở nên không thể thiếu.

Tuy nhiên, nhận thức được tầm quan trọng sống còn của việc đào tạo trong linh đạo vinh sơn để phát triển trong tính hiệp hành, cần phải tạo ra những không gian ở mọi cấp độ, nơi mà ngoài việc cùng nhau đào tạo, chúng ta còn cùng nhau cử hành đức tin, suy ngẫm về thực trạng nghèo đói và tìm ra những giải pháp thực tế và cụ thể cho các vấn đề hiện có. Những nơi mà chúng ta có thể lắng nghe lẫn nhau, lắng nghe tiếng Chúa và tiếng nói của người nghèo. Những nơi mà chúng ta có thể cùng nhau phát triển trong tình huynh đệ và sự hiệp thông, nơi mà tất cả chúng ta, trong sự đa dạng vốn là đặc trưng mang tính cách Vinh Sơn, có thể đặt những tài năng mình có để phục vụ người nghèo.

Sứ mệnh chung

Vào đầu Thượng Hội đồng về tính Hiệp hành vào tháng 10 năm 2021, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nói: Trong Giáo hội, mọi thứ bắt đầu từ phép rửa tội. Phép rửa tội, nguồn mạch sự sống của chúng ta, làm nảy sinh phẩm giá bình đẳng của con cái Thiên Chúa, mặc dù trong sự đa dạng về các chức vụ và đặc sủng. Do đó, tất cả những người đã được rửa tội đều được mời gọi tham gia vào đời sống và sứ mệnh của Giáo hội. Nếu không có sự tham gia thực sự của Dân Chúa, việc nói về sự hiệp thông có nguy cơ chỉ là một ước muốn sùng kính.[6]

Tiềm năng của sứ mệnh chung là không thể phủ nhận. Đó là lời mời gọi đến sự đồng cảm, để tăng cường các kỹ năng giao tiếp, từ đó tạo ra các mối quan hệ và gắn kết; đó là khuynh hướng hợp tác, dệt nên các mạng lưới, tạo ra sức mạnh tổng hợp, thúc đẩy sự đổi mới và khuyến khích tìm kiếm các giải pháp thực sự. Trong Giáo hội và trong Gia đình Vinh Sơn chỉ có một sứ mệnh duy nhất được sống theo nhiều cách và hình thức. Đó là lý do tại sao cần đến tài năng, kỹ năng và cách suy nghĩ của tất cả mọi người.

Từ những năm 1980, huấn quyền của Giáo hội đã nói về thực tế của một sứ mệnh chung. Nhiều  hiệp hội đời sống thánh hiến đã xem xét việc chia sẻ đặc sủng nền tảng của mình với giáo dân. Tuy nhiên, điều này không đúng với đặc sủng Vinh Sơn, vốn ban đầu được sinh ra như một đặc sủng của giáo dân và sau đó, phát triển thành các hình thức ơn gọi khác nhau.

Lời kêu gọi sống hiệp hành mà chúng ta có ngày nay trong toàn thể Giáo hội và đối với các thành viên Vinh Sơn là lời kêu gọi sống sứ mệnh chung này, điều có thể xảy ra nếu chúng ta cam kết…

• Nhận biết, yêu thương và trân trọng lẫn nhau và nhận ra tầm quan trọng của các ơn gọi khác nhau trong Gia đình Vinh Sơn.
• Khẳng định vai trò của giáo dân trong Giáo hội và trong Gia đình Vinh Sơn và theo nghĩa này, đặc biệt là các dòng tu mà các thành viên phải tiếp tục tin tưởng và giao phó cho giáo dân các trách nhiệm liên quan đến việc phục vụ người nghèo.
• Tìm hiểu thêm về các dòng tu và hội đoàn khác nhau.
• Tham gia vào quá trình đào tạo và đánh giá liên tục (thường huấn) để giúp chúng ta sống trọn vẹn hơn ơn gọi Vinh Sơn của mình trong nhiều hình thức khác nhau.
• Tham gia vào các quá trình đối thoại mang tính xây dựng, với sự trung thực và chân thành, cùng nhau tìm cách tiếp tục mở ra những con đường phục vụ mới.

Những nhà thần bí có con mắt mở rộng

Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, là thách thức của việc khôi phục hoặc củng cố chủ nghĩa thần bí trong cuộc sống của chúng ta, một chủ nghĩa thần bí mà, theo gương của Thánh Vinh Sơn, là “có con mắt mở rộng”.

Đó là cốt lõi của ơn gọi và linh đạo của chúng ta. Cuộc sống của chúng ta là cuộc sống đức tin vào Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa nhập thể và hiện diện trong thực tại của thế giới này, đặc biệt là trong trái tim và cuộc sống của người nghèo. Đó là một chủ nghĩa thần bí tập hợp sự cân bằng năng động giữa hoạt động và chiêm niệm.

Những người theo tinh thần vinh sơn, với ánh mắt đức tin, nhìn thấy Chúa Kitô trong người nghèo và người nghèo trong Chúa Kitô. Ánh mắt đức tin và cái nhìn chiêm nghiệm là cần thiết để khám phá sự hiện diện của Thiên Chúa trong mọi hiện thực, đặc biệt và một cách riêng biệt trong người nghèo. Thánh Vinh Sơn đã diễn đạt điều này như sau: Tôi không nên phán xét một người nông dân nghèo, dù nam hay nữ, qua vẻ bề ngoài hay trí thông minh bề ngoài của họ, nhất là khi họ thường khó có được vẻ biểu cảm hay trí tuệ của người lý trí, bởi vì họ thô thiển và tầm thường.

Nhưng hãy lật mặt đồng xu, và bạn sẽ thấy bằng ánh sáng của đức tin rằng Con Thiên Chúa, Đấng đã muốn làm người nghèo, được đại diện cho chúng ta qua những người nghèo này (CCD XI, 26). Như chúng ta đã biết, nhà thần học Karl Rahner từng nói rằng Kitô hữu của tương lai hoặc sẽ là một nhà thần bí hoặc sẽ không phải là một Kitô hữu. Nói theo cách khác, chúng ta có thể nói: Những người theo tinh thần Vinh Sơn hiện tại và tương lai hoặc sẽ là những nhà thần bí hoặc sẽ không phải là Kitô hữu cũng không phải là người theo tinh thần Vinh Sơn.

Đức Giáo hoàng Benedicto XVI cũng khẳng định ý tưởng này trong thông điệp của ngài, Deus caritas est: Trở thành Kitô hữu không phải là kết quả của một lựa chọn đạo đức hay một ý tưởng cao cả, mà là cuộc gặp gỡ với một sự kiện, một con người, mang lại cho cuộc sống một chân trời mới và một hướng đi quyết định.[7]

Thánh Vinh Sơn được cho là một “người chiêm niệm trong hành động”. Sự thách đố đối với các anh em Vinh Sơn khi sống đời sống hiệp thông trong Giáo hội ngày nay là phải sống sâu sắc về mặt linh đạo và hết lòng tận tụy với sự nghiệp của người nghèo. Đời sống hiệp thông nghĩa là sống với lòng cởi mở đón nhận sự soi dẫn của Chúa Thánh Thần, và do đó, điều thiết yếu là phải vun đắp một đời sống thần bí giúp chúng ta gặp gỡ Chúa mỗi ngày, trong mỗi con người và trong mỗi sự kiện.

Celestino Fernández CM đã nói rằng các vị sáng lập đã truyền lại cho chúng ta nguồn cảm hứng đặc sủng của họ. Họ đã chỉ cho chúng ta con đường. Họ đã dạy chúng ta sự năng động và lòng can đảm… Nhiệm vụ của chúng ta là tiếp tục những gì họ đã làm. Giờ đây, chúng ta là bàn tay, bàn chân, trái tim, trí tuệ, sự táo bạo và sự sáng tạo của họ. Tương lai của đặc sủng Vinh Sơn là nhiệm vụ và trách nhiệm của chúng ta, và chỉ riêng chúng ta mà thôi… Chúng ta phải nhìn nhận và sống tương lai từ góc độ tiên tri và phải mạnh dạn tìm kiếm những cách thức mới để bộc lộ sức sống trường tồn của kho báu mang tên đặc sủng Vinh Sơn… và tính hiệp hành là con đường để cùng nhau thực hiện tất cả điều này với tư cách là thành viên của Gia đình Vinh Sơn toàn cầu.

Đặc sủng Vinh Sơn đóng góp rất nhiều cho hành trình hiệp hành mà tất cả chúng ta được mời gọi cùng sống. Ngay từ đầu, lối sống của chúng ta là “ra đi”, cùng nhau bước đi, sống trong sự hiệp thông, tích cực tham gia… và làm tất cả những điều này để hoàn thành một sứ mệnh: sứ mệnh của Chúa Giêsu Kitô, Đấng rao giảng Tin Mừng và tôi tớ của người nghèo, một sứ mệnh mà chúng ta, với tư cách là những người Vincentian, được mời gọi tiếp tục trong mọi thời điểm của lịch sử.

Lm Phêrô Phạm Minh Triều, CM chuyển ngữ từ famvin.org

[1] Thomas Mavrič, Reflection to Begin Preparation for the Celebration of the 4th Centenary of the Foundation of the Congregation of the Mission. April 17, 2023. https://cmglobal.org/en/2023/04/17/reflection-to-begin-the-preparation-for-the-celebration-of-the-4th-centenary-of-the-foundation-of-the-congregation-of-the-mission/

[2] Inter-Assembly  Document of the Daughters of Charity (2021-27), p.4.

[3] Francis, Fratelli Tutti, #69.

[4]  Iner-Assembly Document of the Daughters of Charity (2021-2027), p. 13.

[5] Final Document of the XLIII General Assembly, p. 4.

[6] Pope Francis, Opening Address to the Synod, October 9, 2021.

[7] Benedict XVI, Deus Caritas Est, #1.