Chatbot trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế cộng đoàn Giáo hội

 Charles T. Ramirez

Các ứng dụng tôn giáo được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI) đang bùng nổ. Ứng dụng Bible Chat đã được tải xuống hơn 30 triệu lần, theo Lauren Jackson của tờ The New York Times, và ứng dụng Hallow hướng đến người Công giáo là ứng dụng được tải xuống nhiều nhất của Apple trong một phần của năm ngoái. Các nền tảng này cung cấp những lời cầu nguyện, suy ngẫm và thậm chí cả những cuộc trò chuyện mô phỏng với Chúa chỉ bằng một cú chạm màn hình.

Đối với một số người, kết quả thực sự mang lại sự an ủi. Bài báo của tờ The Times đề cập đến một phụ nữ ở Detroit đang đau buồn vì cái chết bạo lực của người hàng xóm, người đã tìm thấy sự an ủi trong một bài thánh vịnh do chatbot tạo ra, và một giáo viên ở Pennsylvania đã hỏi chatbot cách chuẩn bị cho cái chết của người mẹ già của mình. Trong những khoảnh khắc dễ tổn thương đó, một câu thơ, một lời cầu nguyện hoặc một lời động viên có thể giống như sự can thiệp của Chúa.

Là người làm việc trong mục vụ tại Tổng giáo phận San Antonio, tôi không ngạc nhiên trước sự phát triển này. Nhân loại luôn tìm kiếm Chúa, và mọi người sẽ sử dụng mọi công cụ có sẵn để đến gần Ngài. Những ứng dụng này phản ánh một khát khao sâu sắc về ý nghĩa, sự an ủi và hướng dẫn trong một thời đại đầy lo âu và bất ổn. Tuy nhiên, dù hữu ích đến đâu, chúng cũng không thể thay thế chiều sâu của đức tin, thực tại sống động của cộng đồng và đời sống bí tích của Giáo hội.

Kinh Thánh nhắc nhở chúng ta rằng đức tin không phải là một giao dịch nhanh chóng mà là một hành trình suốt đời, thường được đánh dấu bằng sự đấu tranh, suy ngẫm và đồng hành. Thánh Phaolô nói với chúng ta: “vì chúng ta tiến bước nhờ ​lòng tin chứ không phải nhờ được thấy Chúa..” (2 Cr 5, 7) để chúng ta “có thể nhận ra đâu là ý Thiên Chúa: cái gì là tốt, cái gì đẹp lòng Chúa, cái gì hoàn hảo” (Rm 12, 2). Một chatbot có thể trả lời ngay lập tức, nhưng nó không thể đồng hành cùng chúng ta trong sa mạc của những thử thách cuộc sống như một mục tử, một người hướng dẫn thiêng liêng hay một cộng đoàn giáo xứ có thể làm được.

Giáo hội luôn tìm cách sử dụng các công nghệ mới, từ máy in đến radio và truyền hình, và một ứng dụng thiêng liêng có thể là điểm khởi đầu cho những người chưa bao giờ đặt chân đến nhà thờ. Nhưng công nghệ không thể thể hiện được mầu nhiệm của đức tin. Một ứng dụng cũng không thể mang lại sự ấm áp của lòng thương xót hay trách nhiệm của một cộng đoàn tín hữu. Và chắc chắn trí tuệ nhân tạo (AI) có thể gây ra những tác hại thực sự bằng cách lan truyền thông tin sai lệch và củng cố định kiến, ngoài việc thiếu đi lòng thương xót chân thành.

Trong thông điệp gửi tới Hội nghị Thượng đỉnh Trí tuệ Nhân tạo vì điều tốt đẹp được tổ chức vào tháng 7 năm ngoái, Đức Giáo hoàng Leo XIV nói rằng “mặc dù trí tuệ nhân tạo có thể mô phỏng các khía cạnh của lý luận con người và thực hiện các nhiệm vụ cụ thể với tốc độ và hiệu quả đáng kinh ngạc, nhưng nó không thể sao chép khả năng phân định đạo đức hoặc khả năng hình thành các mối quan hệ chân thành.”

Truyền thống Công giáo của chúng ta không dựa trên những khái niệm trừu tượng hay những tiếng vọng kỹ thuật số, mà dựa trên những dấu hiệu hữu hình, có thể nhìn thấy, nơi ân sủng được ban và cộng đoàn được hình thành, đặc biệt là trong các bí tích. Chúng ta nghe thấy tiếng nước chảy trong phép rửa tội, chúng ta thấy bánh được bẻ ra và chia sẻ tại bàn tiệc Thánh Thể, và chúng ta cảm nhận được những bàn tay đặt lên trong việc xức dầu và chúc lành. Không một thuật toán nào, dù tinh vi đến đâu, có thể mang lại vòng tay yêu thương của một cộng đoàn đức tin hay sự hiện diện thực sự của Chúa Kitô trong Thánh Thể.

Trong công việc của mình, tôi giúp lên kế hoạch cho những khoảnh khắc ân sủng cho cộng đoàn tổng giáo phận của chúng tôi, chẳng hạn như các lễ kỷ niệm Năm Thánh, hội thảo giáo dục đức tin hàng năm (được gọi là Đại Hội), cuộc rước kiệu Thánh Thể Mình Thánh Chúa qua trung tâm thành phố San Antonio, và nhiều nghi lễ và khóa huấn luyện khác. Đây không chỉ là những chương trình đơn thuần; chúng là những cuộc gặp gỡ với Chúa Kitô. Chúng quy tụ mọi người lại để cầu nguyện và được sai đi để sống đức tin của mình. Chúng thể hiện điều mà Công đồng Vatican II đã mô tả trong “Lumen Gentium” là “giáo hội thánh thiện của Chúa Kitô, cộng đoàn đức tin, hy vọng và bác ái” và “một thực thể có thể chế hữu hình”.

Chatbot trí tuệ nhân tạo có thể đưa ra một câu Kinh Thánh vào giữa đêm, và đôi khi đó chính xác là điều mà ai đó cần. Nhưng mục đích của chúng phải được giới hạn: hướng mọi người trở lại cộng đoàn sống động của Giáo hội, nơi mà Chúa Kitô được gặp gỡ trọn vẹn nhất trong Lời Chúa và các bí tích. Nếu chúng vẫn là những cánh cửa dẫn vào đức tin, chúng có thể phục vụ một mục đích nhất định. Nếu chúng trở thành vật thay thế, chúng có nguy cơ chỉ mang lại tiếng vọng khi mọi người khao khát một tiếng nói thực sự.

Như Ngôn sứ Isaia nhắc nhở chúng ta, “khi ngươi lưỡng lự không biết quẹo phải hay trái, tai ngươi sẽ được nghe một tiếng nói từ phía sau: ‘Đây là đường, cứ đi theo đó!”’(Is 30, 21). Tiếng nói đó không phải là nhân tạo. Nó là thật, sống động và mang tính cá nhân. Hy vọng của tôi là khi mọi người khám phá những công nghệ mới này, cuối cùng họ sẽ được dẫn dắt không phải đến một bản sao của đức tin mà đến sự trọn vẹn của đời sống trong Chúa Kitô và Giáo hội của Ngài.

Nguồn: americamagazine.org/

Ban Truyền thông chuyển ngữ.